Anlamı
1) uyumamak; 2) mec. hoş görmemek, bağışlamamak.
Detaylı Açıklama
Göz yummamak, bir yandan uyumamak, bir yandan da bir yanlışı hoş görmemek anlamında kullanılan çift yönlü bir deyimdir. İlk anlamı doğrudan uykusuzluğu gösterir; ikinci anlamı ise taviz vermemeyi ve kusuru bağışlamamayı anlatır. İki anlamın ortak noktası, gevşememek ve kapatmamak düşüncesidir. Kısacası göz yummamak, ya uykusuz kalmayı ya da yanlış karşısında hoşgörüsüz ve kararlı durmayı anlatan güçlü bir ifadedir. Sertlik ve direnç tonu özellikle hissedilir. Kullanıldığı yerde geri adım atmama tavrı da güçlü biçimde duyulur. Söz, hem nöbette hem ahlaki tutumda uyanık kalma fikrini taşır. Karşı koyma ve direnme duygusu böylece daha da belirginleşir. Tavizsiz duruşu net biçimde anlatır. Sert tavrı açıkça sezdirir.
Örnek Cümleler
- Haksızlığa asla göz yummamak gerektiğini hep yüksek sesle söylerdi bize.
- Nöbet boyunca bir an bile göz yummadı zavallı asker gece.
- Öğretmen kopyaya bu sınavda kesinlikle göz yummadı bugün sınıfta bile.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi ya uyanıklığını korur ya da yanlış karşısında taviz vermez. Her iki durumda da geri adım atmama ve gevşememe tavrı öne çıkar. Bu yüzden söz sert bir irade duygusu taşır.
Göz yummak çoğu zaman hoş görme ya da bırakma anlamına gelir. Göz yummamak ise tam tersine müdahale etmeyi, taviz vermemeyi veya bağışlamamayı vurgular. Aynı kökün iki zıt tutum üretmesi dikkat çekicidir.
Disiplin gerektiren yerlerde, yanlış karşısında sert tutum alınırken ve nöbet ya da bekleyiş gibi uykusuz kalınan durumlarda sık kullanılır. Bağlam hangi anlamın öne çıktığını belirler.