Anlamı
gözden kaybolmak:
'Nihayet yıkık bir kulübe civarında gözden nihan oldular.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Gözden nihan olmak, görünen bir kişinin ya da nesnenin artık seçilemez duruma gelmesi, bakıştan uzaklaşıp görünmez olması anlamında kullanılan eski ve edebî havası güçlü bir deyimdir. Buradaki nihan kelimesi gizli, saklı ve görünmez olma fikrini taşır. Bu yüzden söz, sıradan bir kaybolmadan biraz daha şiirli ve anlatım değeri yüksek bir etki bırakır. Uzaklaşan yolcular, köşe arkasında belirsizleşen siluetler, sis içinde eriyen görüntüler ya da gece karanlığında yok olan kişiler için doğal biçimde kullanılabilir. Gözden nihan olmak, hem fiziksel görünmezliği hem de bakışın bir noktadan sonra takip kuramamasını anlatır. Özellikle anlatı dilinde, sahnenin sessizce kapanmasını ve görüntünün usulca silinmesini çok zarif biçimde karşılar.
Örnek Cümleler
- Atlılar tepenin arkasına geçince kısa sürede gözden nihan oldular tamamen.
- Yaşlı adam dar sokağa sapınca bir anda gözden nihan oldu.
- Sandal sisin içinde ilerlerken kıyıdan bakanlara gözden nihan oldu usulca.
Kökeni ve Hikayesi
Nihan kelimesi Farsça kökenli olup "gizli, saklı" anlamı taşır. Deyimde bu kelime, görünür olanın bakıştan çekilip seçilemez hâle gelmesini daha edebî bir tonda anlatır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Temel anlam yakın olsa da gözden nihan olmak daha eski, daha edebî ve daha yumuşak bir söyleyiş taşır. Bu yüzden özellikle anlatı ve betimleme cümlelerinde daha zarif duyulur.
Nihan kelimesi gizlenme, saklanma ve görünmezleşme duygusunu güçlendirir. Böylece deyim yalnız ortadan çekilmeyi değil, gözün erişemediği daha derin bir belirsizliğe sessizce usulca karışmayı da hissettirir.
Uzaklaşma, köşe dönme, sis içinde erime, gece karanlığında silinme ve manzara içinde seçilemez olma sahnelerinde etkili kullanılır. Ortak nokta, görüntünün usulca görüş alanından tamamen çıkmasıdır.