Anlamı
çok açık bir biçimde görülmek, herkes tarafından bilinmek: Haksızlık, rüşvet, gözle görülür, elle tutulur hâle gelmişti.
Detaylı Açıklama
Gözle görülür, elle tutulur hâle gelmek; bir durumun artık inkâr edilemeyecek kadar belirginleşmesi, somutlaşması ve herkesin fark edeceği açıklığa ulaşması anlamında kullanılan kuvvetli bir deyimdir. Bu sözde hem göz hem el birlikte anılır; böylece anlatılan şeyin sadece sezilmediği, neredeyse elle yoklanacak kadar açık duruma geldiği vurgulanır. Başlangıçta belirsiz olan bir sorun, büyüyen bir haksızlık, görünürleşen bir değişim ya da tartışmasız hâle gelen bir gerçek için kullanılabilir. Deyim, soyut bir ihtimalin somut ve tartışılmaz bir gerçeklik kazanmasını anlatır. Bu yüzden eleştiri, tespit ve değerlendirme cümlelerinde güçlü bir etki bırakır. Bir meselenin saklanamaz, örtülemez ve herkesçe fark edilir hâle geldiğini anlatmak için Türkçede son derece yerinde kullanılan çarpıcı bir kalıptır.
Örnek Cümleler
- Mahalledeki eşitsizlik artık gözle görülür, elle tutulur hâle geldi iyice.
- Sorunun büyüklüğü birkaç ay içinde gözle görülür, elle tutulur hâle geldi herkes için.
- Şirketteki dağınıklık denetimde gözle görülür, elle tutulur hâle gelmişti artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız görmek değil, elle tutmak da anılarak somutluk en üst düzeye çıkarılır. Böylece anlatılan şeyin tartışmalı olmaktan çıkıp neredeyse fiziksel gerçeklik kadar belirginleştiği hissedilir.
Büyüyen sorunlar, belirginleşen adaletsizlikler, açık başarılar, gizlenemeyen değişimler ve herkesin fark ettiği aksaklıklar için özellikle uygundur. Ortak özellik, soyutluktan somutluğa açık ve belirgin biçimde geçiştir.
Bu söz, bir şeyin artık yorum farkına fazla yer bırakmayacak ölçüde açıklaştığını anlatır. Duyuma dayalı bir izlenim değil, göz önündeki somut gerçeklik özellikle öne çıkar.