Anlamı
aşırı yorgunluktan göz çevresi kararmak veya çökmek:
'Genç yakışıklı yüzü solmuş, gözleri çukura kaçmıştı.' -Y. Kemal.
Detaylı Açıklama
Gözleri çukura gitmek, bir kimsenin aşırı yorgunluk, hastalık, uykusuzluk ya da uzun süren sıkıntı yüzünden göz çevresinin çökmesi ve yüzünün çökkün görünmesi anlamında kullanılan çarpıcı bir deyimdir. Bu sözde yalnız estetik bir değişim değil, bedenin ve ruhun yıpranması da anlatılır. Gözlerin çevresi belirginleşir, yüz canlılığını kaybeder ve kişi normalden çok daha bitkin görünür. Bu nedenle deyim, sıradan halsizlikten daha ağır bir tükenmişlik duygusu taşır. Uzun nöbetler, ağır hastalıklar, açlık, uykusuzluk ya da yoğun keder yaşayan kişiler için rahatlıkla kullanılabilir. Gözleri çukura gitmek, insan yüzündeki yorgunluk izlerini tek ayrıntıyla görünür kılan, kuvvetli ve gerçekçi bir Türkçe anlatım biçimidir. Çökkün yüz ifadesiyle iç yıpranmayı da sezdirir.
Örnek Cümleler
- Üç gecedir uyumayan gencin gözleri çukura gitmişti artık iyice bugün.
- Hastaneden çıkınca gözleri çukura gitmiş gibi duruyordu bugün orada iyice.
- Yoksulluk ve yorgunluk yüzünden gözleri çukura gitmeye başlamıştı iyice artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşırı yorgunluk, hastalık, uykusuzluk, açlık ve uzun süren sıkıntı durumlarını düşündürür. Ortak nokta, yüzün canlılığını kaybedip göz çevresinin belirgin biçimde iyice çökkünleşmesidir artık tamamen dışarıdan.
Çünkü çökmüş göz çevresi çoğu zaman bedenin yanında ruhsal yıpranmayı da sezdirir. Deyim, görünümün arkasındaki tükenmişlik hissini de oldukça güçlü biçimde birlikte açıkça derinden taşır.
Gözleri çukura gitmek çökkünlük ve bitkinliği öne çıkarır. Gözleri kan çanağına dönmek ise kızarıklığı, ateşi ya da öfkeyi daha sert ve görünür bir biçimde anlatır.