Anlamı
hlk. 1) davayı ileri bir tarihe bırakmak; 2) güneş doğmak:
'Süleyman kâhya gün atıncaya kadar çadırların arasında dolaştı.' -Y. Kemal.
Detaylı Açıklama
Gün atmak sözü halk ağzında iki ayrı anlam taşır. Birinci anlamında bir davayı ya da işi daha ileri bir tarihe bırakmayı anlatır; bu kullanımda zamanın ötelenmesi ve işin sonraya sarkması öne çıkar. İkinci anlamında ise günün doğması, yani sabahın başlaması kastedilir. Bu iki kullanım ilk bakışta uzak görünse de ortak nokta, zamanın bir eşiği geçmesidir. Biri takvim içinde ileriye atılan günü, öteki ise geceden sabaha geçişi anlatır. Bağlama göre hangisinin kastedildiği kolayca anlaşılır; hukuk, iş ya da görüşme dili ilk anlama, doğa ve vakit anlatımı ise ikinci anlama yakındır. Kısacası gün atmak, hem zaman ertelemesini hem de sabahın gelişini karşılayabilen, bağlama dayalı çift anlamlı bir halk söyleyişidir. Bu yüzden cümlenin çevresi, anlamı doğru kurmak için her zaman belirleyici olur.
Örnek Cümleler
- Hakim dosyadaki eksikler yüzünden duruşmayı bir ay sonraya gün attı.
- Çadırların arasında nöbet tutarken gün atınca herkes biraz rahatladı sonunda.
- Toplantıyı bugün bitiremediler, mecburen haftaya gün atmak zorunda kaldılar yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ikisinde de temel düşünce zamanın bir eşik aşmasıdır. Birinde takvim ileri atılır, ötekinde gece sabaha döner; yani yine zaman hareketi belirleyici hâle açıkça gelir.
Duruşma, toplantı, görüşme, tarih ve erteleme gibi kelimeler ilk anlamı hemen belirginleştirir. Bu alanlarda söz, bir işin başka bir güne bırakılması anlamında doğal biçimde anlaşılır.
Çünkü bu söyleyiş gündelik ve yerel konuşma ritmi taşır. Gün doğmak yerine gün atmak denmesi, dilin daha canlı ve bölgesel duyulan bir anlatım tercihine işaret eder.