Anlamı
gün sonunda, güneş ufukta kaybolmak:
'Akşam iyice yaklaşmış, güneş batmaya yüz tutmuştu.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Güneş batmak deyimi, günün sonuna doğru güneşin ufukta kaybolmasını anlatır. Bu, doğrudan bir doğa olayıdır; ancak Türkçede çoğu zaman yalnız zaman bildirmekle kalmaz, günün çekilmesi, hareketin yavaşlaması ve akşama geçiş duygusunu da taşır. Köy yaşamında, yolculukta, işin bitişinde ve tabiat tasvirlerinde çok doğal bir kullanım alanı vardır. Güneşin batması çoğu bağlamda dinlenme, dağılma, eve dönüş ya da belli bir vadenin kapanışıyla birlikte düşünülür. Bu yüzden bazen mecazi olarak da bir dönemin sonunu sezdirebilir. Kısacası güneş batmak, günün akşama dönmesini anlatan temel bir ifade olmakla birlikte, zamanın çekilip yerini dinginliğe ve sona bırakmasını da hissettiren güçlü bir söyleyiştir. Böylece saat bilgisi ile atmosfer duygusu aynı cümlede buluşur.
Örnek Cümleler
- Dağ yolundan inmeden önce güneş battı, hava hemen iyice serinledi.
- Balıkçılar güneş batarken ağlarını sessizce toplamaya başladı yine orada birlikte.
- Tarladan dönüşümüz hep güneş batmadan biraz önceki saatlere denk gelirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü güneşin batışı Türkçede hareketin azalması, günün çekilmesi ve akşam dinginliğiyle birlikte düşünülür. Böylece söz, yalnız zamanı değil, o ana ait havayı da güçlü biçimde hissettirir.
Evet, oldukça yakındır. Gün kavuşmak daha halk söyleyişine yakın bir tını taşırken, güneş batmak daha genel ve doğrudan bir anlatımla aynı akşam zaman aralığını bildirir.
Olabilir; özellikle bir devrin kapanışı, fırsatın geçmesi ya da canlılığın azalması anlatılırken. Çünkü batmak fiili, doğal olarak çekilme ve sona erme duygusunu yanında güçlüce getirir.