Anlamı
sıcak havada güneş altında çok kalmaktan hasta olmak.
Detaylı Açıklama
Güneş çarpmak deyimi, aşırı sıcak altında uzun süre kalma sonucu bedenin dengesinin bozulmasını, kişinin halsizleşmesini, baş dönmesi, mide bulantısı ya da baygınlık gibi belirtiler göstermesini anlatır. Buradaki çarpmak fiili, etkinin ansızın ve sert biçimde hissedildiğini düşündürür. Bu yüzden söz, yalnız sıcaklamak değil, sıcaklığın sağlık üzerinde ciddi etki yaratması anlamına gelir. Yaz aylarında tarlada çalışanlar, deniz kenarında uzun süre kalanlar, askeri eğitimde bulunanlar ya da gölgesiz alanda saatler geçiren kişiler için çok doğal kullanılır. Deyim aynı zamanda tedbirsizliğe karşı uyarı niteliği de taşır. Kısacası güneş çarpmak, aşırı sıcağın bedende yarattığı ciddi bozulmayı anlatan net, yaygın ve uyarıcı bir deyimdir. Böylece hava koşullarının ciddiye alınması gerektiğini gündelik dil içinde görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Saatlerce tarlada kalınca onu güneş çarptı, hastaneye götürdüler hemen orada.
- Şapkası olmadan gezen çocuğu öğleden sonra güneş çarpmış olabilir bugün.
- Denizde uzun süre kaldığı için güneş çarpınca başı dönmeye başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çarpmak sözü, etkinin bedeni sarsacak kadar güçlü olduğunu hissettirir. Böylece hafif rahatsızlıktan değil, sağlık açısından dikkat gerektiren ciddi bir durumdan açıkça yine söz edilir.
Baş dönmesi, halsizlik, mide bulantısı, sersemlik, yüksek ateş hissi ve bayılma eğilimi bu sözle birlikte düşünülebilir. Yani beden sıcağa karşı açıkça ciddi biçimde alarm vermektedir.
Çünkü söz, aşırı sıcakta korunmanın önemini dolaylı biçimde hatırlatır. Gölge, su ve tedbir olmadan uzun süre güneşte kalmanın tehlikeli olabileceğini açıkça güçlüce yeniden yine sezdirir.