Anlamı
gürültüden daha güçlü ses çıkarıp onu etkisizleştirmek:
'Barın bütün gürültüsünü bastıran kahkahaları bundan sonra başladı.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Gürültü bastırmak deyimi, var olan yüksek ya da rahatsız edici sesi daha güçlü bir sesle geçersiz kılmak, onu duyulmaz hâle getirmek anlamında kullanılır. Burada bastırmak fiili fiziksel güç uygulamayı değil, üstün gelen ses yoğunluğunu anlatır. Bu nedenle söz hem gerçek ses ortamlarında hem de mecazen bir tartışmanın ya da tepkinin başka bir unsur yüzünden görünmez kalmasında kullanılabilir. Kahkaha, müzik, alkış, motor sesi ya da kalabalık bağırışı gibi durumlarda çok doğaldır. Deyimin içinde sesler arası bir üstünlük mücadelesi vardır; biri geri planda kalırken öteki öne çıkar. Kısacası gürültü bastırmak, mevcut sesin daha güçlü bir ses dalgası ya da daha baskın bir ortam tarafından silinmesini anlatan net ve işlek bir deyimdir. Böylece duyulmaz olma hâli somut biçimde açıklanmış olur.
Örnek Cümleler
- Orkestra, salondaki taşkın uğultuda gürültü bastırmak için sesi yükseltti.
- Sunucu konuşmaya başlayınca salondaki dağınık kalabalıkta gürültü bastırmak kolaylaştı.
- Yağmur sesi çatıda öyle arttı ki içeride adeta gürültü bastırmak imkânsızlaştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, asıl önemli olan daha yüksek ses çıkması değil, mevcut sesi etkisiz bırakmasıdır. Bu yüzden deyim, sesler arasında üstünlük kuran ve ötekini geri plana iten etkiyi anlatır.
Çünkü görünür ya da duyulur olan bir şeyin başka bir unsur tarafından gölgede bırakılması, ses örneğine kolayca benzetilir. Böylece tepki, düşünce ya da haber de mecazen bastırılmış sayılabilir.
Gürültü bastırmak doğrudan ses üstünlüğünü anlatır. Gürültüye getirmek ise karışıklık veya söz kalabalığından yararlanarak bir işin dikkat çekmemesine yol açmak anlamına geldiği için daha niyetli bir durum taşır.