Anlamı
durmadan, ara vermeden, arka arkaya, sürekli olarak:
'Etrafında, bir kolayını bulup dışarıya sızanlardan birkaç kişi ha bire ellerinden öpüyor.' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Ha bire sözü, bir şeyin durmaksızın, art arda, ara verilmeden yapıldığını anlatır. Günlük dilde çok canlıdır ve çoğu zaman bitmek bilmeyen bir tekrar hissi taşır. Birinin ha bire konuşması, sorması, kapı çalması, aynı hatayı yapması ya da aynı şeyi istemesi bu kalıpla doğal biçimde anlatılır. Söz, konuşanın bakışına göre nötr de olabilir, hafif şikâyet içeren bir tona da bürünebilir. Özellikle sabrı zorlayan tekrarlar için kullanıldığında cümlenin yükü artar. Kısa yapısı sayesinde anlatıyı hızlandırır ve tekrarın baskısını doğrudan hissettirir. Bu yüzden halk dilinde, öykü anlatımında ve günlük sohbetlerde çok işlek bir kullanım alanına sahiptir. Tekrarın bıktırıcı tarafını göstermede özellikle etkilidir. Üstelik söylenişindeki hız, anlamı daha ilk anda kulağa taşır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda aynı soruyu ha bire sorunca müdür en sonunda sabrını zor tuttu.
- Kapı ha bire çalınca herkes kötü bir haber geldi diye tedirgin oldu.
- Çocuk, bayram sabahı ha bire sokağa çıkmak isteyince annesi zor sakinleştirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ha bire, tekrarın sayısını tek tek anlatmadan onun sıkıştırıcı etkisini verir. Dinleyen kişi, aradaki boşluğun kalktığını ve olayın neredeyse bunaltıcı bir sıklık kazandığını hemen anlar.
Tamamen değişmez; yine süreklilik vardır. Ancak bağlam olumluysa, bu kez şikâyet değil canlılık ve hareket öne çıkar. Mesela çocukların ha bire gülmesi sevimli, telefonun ha bire çalması bunaltıcı duyulabilir.
Sürekli daha düz ve yazı diline yakın bir sözdür. Ha bire ise daha konuşma dili özellikli, daha sahneli ve daha duyusal bir etki taşır; tekrarın sinir bozucu veya yorucu tarafını daha iyi verir.