Anlamı
sayılamayacak kadar çok, sınırsız, ölçüsüz:
'Çocuklara yemiş getirenin haddi hesabı yok.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Haddi hesabı yok sözü, bir şeyin sayılamayacak kadar çok olduğunu, ölçünün aşıldığını ya da miktarın neredeyse sınırsız göründüğünü anlatır. Bu kullanımda yalnız çokluk değil, çokluğun taşkınlığı vardır. Paradan eşyaya, dedikodudan soruna, misafirden masrafa kadar birçok alanda kullanılabilir. Deyim, rakam vermeden büyüklüğü sezdirmesi bakımından güçlüdür. Çünkü bazen tam sayı bilinmese bile durumun olağan sınırı geçtiği açıktır. Bu yüzden söz hem hayranlık hem şikâyet taşıyabilir; bağlam hangisinin baskın olduğunu belirler. Cümlede geçtiğinde, karşıdaki kişi miktarın gözle kavranamayacak kadar arttığını kolayca hisseder. Kısacası deyim, ölçüsüz çokluğu gündelik dilde canlı ve pratik biçimde görünür kılar. Abartılı kalmadan büyük miktarı hissettirmesi de sözün gücünü artırır.
Örnek Cümleler
- Bayram sabahı eve gelen misafirin haddi hesabı yoktu, mutfak hiç boşalmadı.
- Bu yıl bağdaki üzümün haddi hesabı yok, kasalar avluya kadar taştı.
- Sosyal medyada onun hakkında yazılan yorumların haddi hesabı yok artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü haddi hesabı yok denildiğinde sayı artmış olmanın ötesine geçer; artık ölçme ve sınırlama duygusu da kaybolur. Böylece söz, niceliğin olağan çerçeveyi aştığını açık biçimde sezdirir.
Bereket, ilgi veya destek için kullanıldığında hayranlık taşıyabilir. Masraf, sorun veya dedikodu için söylendiğinde ise aynı ifade ağırlık, bıkkınlık ve bunaltıcı taşkınlık duygusu güçlü biçimde üretir.
Çünkü bazen sayıdan çok hissedilen yoğunluk önemlidir. Haddi hesabı yok sözü, tam miktarı söylemeden çokluğun algıdaki baskısını verir ve dinleyenin zihninde daha geniş bir büyüklük alanı açar.