Anlamı
bir iddia veya söz abartılı bulunduğunda kanıtını istemek için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Halebi orada ise arşın burada sözü, ileri sürülen bir iddia abartılı, kuşkulu ya da ispat gerektirir bulunduğunda kanıt istemek için kullanılır. Buradaki mantık çok açıktır: eğer söylediğin şey doğruysa, ölçü burada, göster de görelim. Bu yüzden söz, boş lafı ayıklayan, iddiayı sınayan ve meydan okuyan bir ton taşır. Gündelik dilde pazarlıkta, tartışmada, övünmede ve abartılı vaatlerde sık yer bulur. Kimi zaman sert, kimi zaman şakalıdır; ama her durumda sınama isteği vardır. Deyimin gücü, sözü somut ölçüye çekmesinden gelir. Lafla yetinmez, karşısındakinden delil veya performans bekler. Böylece halebi orada ise arşın burada, abartılı söylem karşısında Türkçenin geliştirdiği pratik ve biraz meydan okuyucu denetim cümlelerinden biri olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Bu kumaşın en iyisi olduğunu söylüyorsan halebi orada ise arşın burada.
- Çok hızlı koştuğunu övünüyorsan çık piste, halebi orada ise arşın burada.
- Usta, işi iki saatte bitiririm deyince herkes halebi orada ise arşın burada dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyim iddiayı reddetmekle yetinmez; onu sınanabilir alana çeker. Konuşan kişi, karşısındakinden sözünü ölçüye, kanıta veya somut sonuca bağlamasını açık biçimde ister; asıl vurgu buradadır.
Pazarlıkta, ustalık iddialarında, sportif övünmelerde, ticarette ve karşılıklı atışmalarda çok canlı duyulur. Çünkü bu ortamlarda söz ile gerçek sonuç arasındaki farkı hemen ortaya koyma ihtiyacı belirginleşir.
Bu söz, haklı çıkmanın öncesindeki sınama anı gibidir. Önce “göster” denir, sonra sonuç ortaya çıkar; eğer iddia doğruysa kişi haklı çıkar, değilse abartısı boşa düşer.