Anlamı
tkz. halt etmek:
'On beş yaşında bu haltları yerse yirmi yaşına geldiği zaman ne yapacak?' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Halt yemek deyimi, yanlış, uygunsuz, ayıp ya da başa iş açacak bir davranışta bulunmak anlamında kullanılır. Bu söz argo ve azarlayıcıdır; çoğu zaman yapılan işin beğenilmediğini açıkça gösterir. Kimi zaman büyük bir kusur için, kimi zaman da yaramazlık veya ukalalık için söylenir. Deyimin sertliği, konuşanın davranışı yalnız yanlış değil, ciddiye alınmayacak kadar kötü ve rahatsız edici bulmasından gelir. Çocuklar için söylendiğinde azar tonu baskın olabilir; yetişkinler için kullanıldığında ise daha ağır bir küçümseme hissi taşır. Bu yüzden günlük dilde duygusu güçlü, mesafesi açık bir ifadedir. Söz, yapılan işin hem uygunsuz olduğunu hem de ardından sorun doğurma ihtimali bulunduğunu sezdirir. Böylece halt yemek, yanlış davranışı sert ama yerleşik bir halk dili kalıbıyla damgalayan canlı bir deyim olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Babası, komşunun camını kırınca çocuk yine ne halt yedin diye bağırdı.
- Bu kadar insanın içinde böyle halt yemek sana hiç yakışmadı doğrusu.
- Şirkette belge saklayıp halt yemek sonunda başına daha büyük iş açtı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü halt yemekte yalnız hata değil, ayıplanan ve hoş görülmeyen bir yanlışlık vardır. Söz, davranışın uygunsuz bulunduğunu ve çoğu zaman kişinin kendini gereksiz yere kötü duruma soktuğunu da anlatır.
Çocuklar için söylendiğinde azarlama ve yaramazlık vurgusu öne çıkar. Yetişkinler için kullanıldığında ise deyim daha sertleşir, yapılan iş küçültücü ve ciddi bir yanlış gibi duyulmaya başlar.
İkisi de uygunsuz işi anlatır; ancak halt yemek sonuçta yapılmış yanlış davranışı öne çıkarır. Halt karıştırmakta ise bir şeyler çevirme, iş karıştırma ve kuşku uyandıran süreç yönü daha kuvvetlidir.