Anlamı
kılık kıyafetine dikkat etmeyen (kimse).
Detaylı Açıklama
Hapishane kaçkını gibi sözü, kılık kıyafetine dikkat etmeyen, üstü başı dağınık, bakımsız ve özensiz görünen kimseler için kullanılır. Burada gerçek bir kaçış olayı anlatılmaz; benzetme, kişinin görüntüsündeki ihmalin sert ve biraz da küçümseyici biçimde dile getirilmesidir. Söz söylendiğinde saçın sakalın karışması, elbisenin buruşturulmuş görünmesi, yüzün yorgun ve dağınık durması gibi ayrıntılar birlikte düşünülür. Bu yüzden ifade yalnız kıyafeti değil, dış görünüşe verilen önemin iyice azalmasını da ima eder. Gündelik dilde çoğu zaman sitem, alay ya da uyarı amacıyla söylenir. Yakın çevrede kullanılan örneklerde kişi, “hapishane kaçkını gibi dolaşma” denerek toparlanmaya çağrılır. Kısacası hapishane kaçkını gibi, özensiz ve perişan görünüşü sert bir benzetmeyle anlatan, yargılayıcı tonu belirgin bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Saçını sakalını salmış, günlerdir hapishane kaçkını gibi dolaşıyordu mahallede yine.
- Toplantıya hapishane kaçkını gibi gelince herkes önce ona dönüp baktı.
- Annesi, hapishane kaçkını gibi gezmeyi bırakıp hemen üstünü değiştirmesini istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kullanımın merkezinde kişinin dağınık ve özensiz görünüşü vardır. Burada asıl amaç hukuki bir durum bildirmek değil, dış görünüşteki perişanlığı sert bir benzetmeyle ifade etmektir.
Benzetme ağır ve küçümseyici bir çağrışım taşır. Bu nedenle söz, özellikle yakınlık olmayan ortamlarda kişiyi aşağılanmış hissettirebilir ve yalnızca görünüşü değil, saygınlığı da hedef alabilir.
Ev içi uyarılarda, arkadaş arasında hafif alay tonunda ya da özensizliğin eleştirildiği gündelik konuşmalarda daha doğal duyulur. Resmî veya nötr anlatım için genellikle fazla sert kalır.