Anlamı
yanlışlık yapmak, yanılgıya düşmek:
'Batıla alkış tutanların karşısına geçip hata eylediğimi yeni yeni öğrenmiş bulunuyorum.' -S. Ayverdi.
Detaylı Açıklama
Hata etmek, hata eylemek ya da hata işlemek deyimi, yanlışlık yapmak, yanılmak ve doğru olandan sapmak anlamında kullanılır. Deyim son derece temel görünse de içinde hem düşünce hatası hem davranış hatası barındırır. Kaynak cümlede kişinin ancak sonradan hata eylediğini anlaması, sözün pişmanlık ve fark ediş yönünü de gösterir. Bu nedenle hata etmek yalnız yanlış yapmak değil, çoğu zaman sonradan fark edilen bir sapmayı da düşündürür. Gündelik dilde karar, söz, davranış, değerlendirme ve yargılar için çok geniş bir kullanım alanı vardır. Cümlede geçtiğinde, insanın yanılabilir olduğu ve düzeltme ihtiyacının ortaya çıktığı anlaşılır. Kısacası hata etmek, doğru çizgiden ayrılmayı ve bunun farkına varma ihtimalini yalın ama güçlü bir biçimde anlatan çok işlek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Bu kadar acele karar vererek hata etmek istemediğini en başta söyledi.
- Gençliğinde bazı dost seçimlerinde büyük hata ettiğini şimdi kabul ediyor.
- İnsanın bazen iyi niyetle de hata etmek ihtimali vardır elbette.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hata etmekte kusur kadar insana özgü yanılma payı da vardır. Söz, kimi zaman kötü niyeti değil, eksik bilgiyle ya da yanlış değerlendirmeyle sapmayı öne çıkarır.
Hata etmek daha doğrudan bir yanlış yapma fiilidir. Hataya düşmek ise kişiyi sanki bir yanılgının içine çekilmiş gibi gösterir; süreç ve fark etmeden sapma duygusu biraz daha belirgindir.
Pişmanlık, mahcubiyet, öz eleştiri, sonradan anlama ve düzeltme isteğiyle birlikte sık görünür. Çünkü yanlış fark edildiğinde insan çoğu zaman kendine dönüp nerede saptığını uzun uzun düşünür.