Anlamı
kişilere karşı gösterilmesi gereken saygı kurallarına uymamak.
Detaylı Açıklama
Hatır gönül yıkmak ya da kırmak deyimi, kişilere karşı gösterilmesi gereken saygı kurallarına uymamak, incelik gözetmeden davranıp onları üzmek anlamında kullanılır. Burada yıkmak fiili oldukça güçlüdür; ilişkiyi taşıyan duygusal zeminin zarar gördüğünü düşündürür. Bu nedenle söz yalnız kaba davranışı değil, onun gönülde bıraktığı kırgınlığı da içerir. Aile ilişkileri, dostluk, komşuluk ve iş çevresi için çok elverişli bir deyimdir. Cümlede geçtiğinde, sorunun yalnız bir yanlış söz değil, saygı ve incelik eksikliği olduğu anlaşılır. Söz bu yüzden ahlakî bir uyarı da taşır. Kısacası hatır gönül yıkmak, insan ilişkilerinde gerekli özeni göstermeyip başkalarının gönlünü kırmayı, eleştirel ve duygusal yükü güçlü bir deyimle anlatır.
Örnek Cümleler
- Bir cümleyle yılların dostluğunu hatır gönül yıkacak kadar incitti herkesi.
- Kalabalık içinde o çıkışı yapmak açıkça hatır gönül yıkmaktan başka değildi.
- Büyüklerin yanında böyle konuşmak hatır gönül yıkmak olur diye sustu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hatır gönül yıkmakta mesele yalnız üzüntü değildir; o üzüntü, gözetilmesi gereken incelik ve saygı kurallarının çiğnenmesiyle doğar. Bu yüzden davranışın ahlakî boyutu da vardır.
Kaba sözler, uygun olmayan şakalar, büyüklerin yanında ölçüsüz çıkışlar, vefasızlıklar ve insanı küçük düşüren tavırlar bu deyimle daha iyi anlatılır. Çünkü hepsinde gönül kırma belirgindir.
Hatır gönül yapmak karşı tarafı hoş etmeyi ve memnun etmeyi hedefler. Hatır gönül yıkmak ise tam tersine, ilişkiyi koruyan inceliği bozup kişiyi kıran bir sonuca götürür.