Anlamı
çok zayıflamak.
Detaylı Açıklama
Hayali fenere dönmek deyimi, yüzünün rengi solup sararmak, korku, hastalık ya da yorgunluk yüzünden benzi uçmak anlamında kullanılır. Fener benzetmesi burada parlaklık için değil, yüzün cansız, tek renk ve belirgin hâle gelişini düşündürür. İnsan ağır korktuğunda, uykusuz kaldığında ya da beden gücü düştüğünde bu değişim yüzüne vurur. Deyim bu yüzden fiziksel hâlin dışarıdan görünür biçimde bozulduğunu anlatır. Cümlede geçtiğinde, kişinin iç durumu benzi üzerinden okunur. Kısacası hayali fenere dönmek, benzin uçmasını ve yüzün cansız hâle gelmesini anlatan eski tadı olan güçlü, çarpıcı ve göz alıcı bir deyimdir. Deyim, benzin uçmasını göz önüne getiren eski ama etkili bir benzetmedir. Yüzdeki solgunluk bu sözle hemen görünür kılınır.
Örnek Cümleler
- Haberi alınca çocuk için hayalî fenere dönmek sözü boşuna denmedi.
- Sabaha kadar nöbet tutunca onda hayalî fenere dönmek hâli açıkça görüldü.
- Doktoru görünce annesinin yüzünde hayalî fenere dönmek gibi bir solukluk belirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü içteki korku, yorgunluk ya da hastalık ilk olarak yüzde belirir. Deyim de bu dış değişikliği yakalayarak kişinin ruhsal ve bedensel çöküşünü görünür hâle getirir.
Korku, kaygı, ani haber, bitkinlik ve hastalıkla birlikte daha doğal duyulur. Çünkü bu durumlarda insanın benzi uçar ve yüz ifadesi çevredekilerce hemen açıkça fark edilir.
Çünkü benzetmesi bugünkü günlük dilden biraz daha eski ve halk anlatısına yakındır. Bu da söze hem renkli hem de yer yer edebî bir hava kazandırır.