Anlamı
onuru incinmek: Bu söz haysiyetine dokundu.
Detaylı Açıklama
Haysiyetine dokunmak deyimi, bir kişinin onurunu incitmek, gururunu yaralamak ve kendilik değerine zarar veren bir söz ya da davranışla karşı karşıya bırakmak anlamında kullanılır. Buradaki haysiyet, insanın kendi gözündeki saygınlığı ve başkalarının önünde taşıdığı itibarı anlatır. Dokunmak fiili ise bu alanın hassas bir yerden zedelendiğini düşündürür. Bu yüzden deyim yalnız kaba söz için değil, küçültücü tavır, haksız itham, alay ve dışlayıcı davranışlar için de söylenebilir. Cümelde geçtiğinde, kişinin sıradan bir kırgınlık değil, onuruna yönelik daha derin bir incinme yaşadığı anlaşılır. Kısacası haysiyetine dokunmak, insanın saygınlık duygusunu zedeleyen söz ve davranışları güçlü bir biçimde anlatan yerleşik bir deyimdir. Onur yarası kolay kapanmaz. Sosyal etkisi de sürer.
Örnek Cümleler
- Herkesin içinde böyle konuşmak onun haysiyetine dokunmak demekti bugün açıkça.
- Yaptığı imâlı şaka, yaşlı adamın haysiyetine dokunup sessizleştirdi onu iyice.
- Bu haksız suçlama genç kızın haysiyetine dokundu ve gözlerini doldurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada incinen şey geçici bir duygu değil, kişinin kendi saygınlık duygusudur. Bu yüzden söz, sıradan alınganlıktan daha derin bir onur yaralanmasını anlatır ve ağırlığı artırır.
Küçültücü sözler, alaycı imalar, haksız suçlamalar, herkesin önünde utandırma ve saygısız tavırlar için özellikle kullanılır. Çünkü bunlar insanın onur alanını doğrudan zedeleyebilir. İz bırakır. Acı derinleşir.
Çünkü haysiyet yalnız kişinin iç dünyasıyla ilgili değildir; başkalarının önündeki değeri de ilgilendirir. Bu yüzden söz, bireysel acıyla birlikte toplumsal saygınlık kaygısını da taşıyabilir. Toplumsal baskı büyür.