Anlamı
1) sayılamayacak kadar çok; 2) umulmadık, beklenmedik.
Detaylı Açıklama
Hesaba gelmez deyimi, ya sayılamayacak kadar çok olan şeyler için ya da umulmadık, beklenmedik gelişmeler için kullanılır. Deyimin iki ana yönü vardır ve bağlam bunlardan hangisinin öne çıktığını belirler. Birinci kullanımda nicelik o kadar büyüktür ki tek tek sayıya dökmek güçleşir. İkinci kullanımda ise olay beklenen hesaplara, tahminlere ya da planlara sığmaz. Bu nedenle deyim hem çokluk hem de öngörü dışılık düşüncesini taşır. Kullanıldığı yerde ölçünün ve tahminin sınırı görünür olur. Kısacası hesaba gelmez, sayının aşırılığını ya da gelişmenin beklenmedik oluşunu anlatan güçlü ve çok yönlü bir deyimdir. Bu sınır aşımı, deyimin asıl gücünü kurar. Üstelik çok işlevlidir. Bu esneklik anlamı derinleştirir.
Örnek Cümleler
- Bayramda gelen misafir hesaba gelmez kadar çoktu, ev dolup taştı.
- Bu masraf hesaba gelmez bir anda ortaya çıktı ve planımızı bozdu.
- Depoda hesaba gelmez kadar çok eski dosya bulunduğunu kimse tahmin etmiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çokluk anlamında sayı büyüklüğü öne çıkar; beklenmediklik anlamında ise olayın tahmin ve plan dışına taşması belirgindir. Bağlam, hangi yönün baskın olduğunu açıkça gösterir.
Çünkü her iki anlamda da ölçme, sayma ya da önceden kestirme sınırı aşılmıştır. Deyim, insanın düzen kurma çabasının yetmediği noktayı vurgular.
Kalabalık, masraf, iş yükü, evrak, stok, beklenmeyen sonuç ve kriz konuşulurken sık duyulur. Çünkü bu alanlarda nicelik ya da tahmin sınırı kolayca zorlanır.