Anlamı
alacakla vereceği karşılaştırıp ödeşmek:
'Oraya çıkınca hamallara onar kuruştan hesap göreceksin.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Hesap görmek deyimi, alacak ile vereceği karşılaştırıp ödeşmek, yani mali ilişkiyi karşılıklı dengeleyerek kapatmak anlamında kullanılır. Bu sözde tek taraflı ödeme değil, iki taraf arasında kalmış hesabın netleştirilmesi öne çıkar. Ödeşme duygusu, karşılıklı olarak neyin verildiği ve neyin alındığının açıklığa kavuştuğunu gösterir. Deyim özellikle esnaflıkta, taşıma işlerinde, gündelik ücretlerde ve küçük ticari ilişkilerde çok doğal duyulur. Söylenişinde pratiklik ve sonuç alma duygusu vardır. Hesabın görülmesi, belirsizliğin kalkması ve ilişkinin netleşmesi anlamına gelir. Kısacası hesap görmek, alacak verecek işini karşılaştırarak kapatmayı anlatan pratik ve eski bir deyimdir. Bu sayede taraflar ne verdiğini ve ne aldığını bilir. Deyim, özellikle eski ticari dilde canlılığını korur.
Örnek Cümleler
- Akşama doğru hamallarla hesap görmek için hanın önünde yeniden durdu.
- Pazardan çıkmadan önce satıcıyla hesap görmek istediğini açıkça söyledi bugün.
- Babam, kimseyi bekletmeden hesap görmek esnafın namusudur derdi sıkça hep.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hesap görmekte karşılıklı bir dengeleme ve ödeşme duygusu vardır. Yalnız para vermek değil, hesabın tamamını karşılaştırarak kapatmak öne çıkar.
Han, pazar, hamal, esnaf ve gündelik ücret ilişkileri gibi alanlarda daha çok eski dil tadı taşır. Bu nedenle geleneksel ticaret ve gündelik hayat anlatımında sık karşılık bulur.
Çünkü açıkta kalan hesap artık netleştirilmiş olur. Taraflar ne aldığını ve ne verdiğini bildiği için ilişki belirsizlikten kurtulup tamamlanmış hissedilir. Bu netleşme kıymetlidir. Bu sonuç rahatlatır.