Anlamı
işlerine hile karıştırıp başkalarını aldatan kişi son nefesini azap içinde verir.
Detaylı Açıklama
Hile ile iş gören mihnet ile can verir atasözü, işini düzenbazlıkla, sahtekârlıkla ve başkasını aldatma yoluyla sürdüren kişinin sonunda bunun cezasını ağır biçimde çekeceğini anlatır. Buradaki mihnet, sıkıntı, eziyet ve manevi yük anlamlarını birlikte taşır. Atasözü yalnız ahlaki bir yargı sunmaz; kötülükle kurulan kazancın kalıcı olmayacağını, bedelinin er geç ödeneceğini bildirir. Hile başlangıçta kazanç sağlar gibi görünse bile kişinin vicdanını, itibarını ve huzurunu aşındırır. Bu yüzden söz, özellikle ticaret, miras, ortaklık ve emek ilişkilerinde uyarıcı bir ağırlık taşır. Toplumsal hayatta güvenin bozulmasının yalnız karşı tarafı değil, hile yapanı da yıprattığı fikrine dayanır. Böylece adaletin gecikse de işleyeceğini vurgulayan güçlü bir davranış ölçüsü ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- Dedem boşuna hile ile iş gören mihnet ile can verir demezdi.
- Ortaklarını aldatan adama herkes hile ile iş gören mihnet ile can verir diye baktı.
- Bu haksız kazancı görünce aklıma yine hile ile iş gören mihnet ile can verir geldi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bu atasözü, işine hile karıştıran kişinin sonunda bunun bedelini sıkıntı, huzursuzluk ve ağır sonuçlarla ödeyeceğini uyarır. Kötü kazancın sonunun hayır olmayacağını anlatır. Uyarıcı yönü çok kuvvetlidir.
Mihnet kelimesi, yalnız maddi kaybı değil, eziyet, sıkıntı, iç huzursuzluğu ve manevi yıpranmayı da düşündürür. Böylece cezanın ağırlığı daha belirginleşir ve hileli yolun sonunda insanı içeriden de tüketebileceği sezdirilir.
Ticaret, ortaklık, miras, emek sömürüsü ve güven ilişkilerinin bozulduğu durumlarda sıkça hatırlatılır. Çünkü söz, hilenin toplumsal bedelini de görünür kılar. Ahlaki ders yönü de belirgindir.