Anlamı
aşırı ölçüde açgözlü duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Hırs bastırmak, kişinin içinde ölçüsüz bir kazanma, sahip olma ya da öne çıkma isteğinin ağır basması anlamına gelir. Bastırmak fiili burada dışarıdan gelen bir etkinin değil, duygunun insanı kaplamasının altını çizer. Bu nedenle deyim, sıradan istekten daha yoğun, daha kontrolsüz ve çoğu zaman gözünü karartan bir tutumu anlatır. Para, mevki, başarı veya üstün gelme arzusu kişiyi öyle etkiler ki hırs bastırır denir. Söz genellikle uyarıcı veya eleştirel bir tonda kullanılır; çünkü aşırı hırs, kişinin ölçüsünü kaçırmasına yol açabilir. Gündelik dilde hem iş hayatı hem aile içi rekabet hem de kişisel çıkar hesapları için kullanılabilir. Böylece açgözlülük ve aşırı istek hâlinin insan davranışını ele geçirmesini anlatan çarpıcı bir deyim olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Miras konuşulunca birden hırs bastırdı, herkes birbirine düştü evde hemen.
- Onu görünce sanki içine hırs bastırmak geldi, ölçüyü yitirdi iyice.
- Biraz para görünce onda hırs bastırmak eğilimi belirdi hemen orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hırs bastırmak, insanın içinde aşırı kazanma, sahip olma veya üstün gelme isteğinin ağır basmasını anlatır. Duygu burada kişiyi yöneten güçlü ve baskın bir hâle gelir.
Çünkü aşırı hırs, kişinin ölçüsünü kaybetmesine, başkalarını görmezden gelmesine ve çıkarı için sertleşmesine yol açabilir. Deyim bu tehlikeli, yıpratıcı, körleştirici taşmayı çok açık biçimde sezdirir.
İstekli olmak dengeli ve yapıcı olabilir, ama hırs bastırmak sözünde ölçünün aşılması vardır. Burada arzu, kişiyi yönetmeye başlayan baskın, körleştirici ve sert bir güce dönüşür.