Anlamı
yaşanılmış, alışılmış, erişilmiş bir durum veya makam yitirildikten sonra, göz o durum veya makamda kalır.
Detaylı Açıklama
Horoz ölür, gözü çöplükte kalır atasözü, insanın alıştığı makamı, rahatlığı, çevreyi ya da imkânı kaybettikten sonra bile aklının ve gözünün orada kalacağını anlatır. Söz, alışkanlığın ve eski konumun insan üzerindeki kalıcı etkisini çok somut bir görüntüyle verir. Buradaki çöplük, horoz için yaşama alanı ve alışılmış çevredir; insan içinse geçmişte sahip olunan mevki, rahatlık veya ayrıcalığı temsil eder. Atasözü, eski gücünü kaybeden, görevden düşen, yer değiştiren ya da elindeki imkânı yitiren kişiler için sıkça kullanılır. Hafif alaylı ama gözlem gücü yüksek bir ifadedir. İnsan tabiatının geçmişe tutunma eğilimini açıkça gösterir. Böylece kaybedilen konumun zihinde yaşamaya devam ettiğini, yeni durumun kolay kabul edilmediğini etkili biçimde anlatan yerleşik bir söz hâline gelir.
Örnek Cümleler
- Eski makamını bıraksa da horoz ölür, gözü çöplükte kalır misali yaşıyor.
- Emekli olduktan sonra bile odasını özlüyor; horoz ölür, gözü çöplükte kalır.
- O eski gösterişi araması boşuna değil, horoz ölür, gözü çöplükte kalır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Atasözü, insanın alıştığı makamı, rahatlığı veya eski çevreyi kaybettikten sonra bile zihnen oraya bağlı kalmasını anlatır. Eski durumun etkisi sürer. Alışkanlık gücü öne çıkar. Eski bağ kolay kopmaz.
Çöplük, horoz için alışılmış yaşam alanıdır; mecazda ise insanın eski makamını, rahat düzenini veya vazgeçemediği eski konumunu temsil eder. Geçmişe bağlılık ve eski rahatın çekimi tam da buradan doğar.
Görevden ayrılan, eski rahatını kaybeden, bulunduğu çevreden düşen ya da geçmiş ayrıcalığını unutamayan kişiler için söylenir. Hafif alay da içerir; eski konuma duyulan özlem ve uyumsuzluk birlikte hissedilebilir.