Anlamı
kadın, erkeklerden uzak durmak, onlardan kaçmak.
Detaylı Açıklama
Horozdan kaçmak, halk dilinde kadınların erkeklerden uzak durması, onlardan çekinmesi ya da bilerek ilişki kurmaktan kaçınması anlamında kullanılan bir deyimdir. Buradaki horoz sözü, mecaz olarak erkeği temsil eder. Deyim bu yönüyle toplumsal cinsiyet ilişkilerinin geleneksel bir dil yansımasıdır. Kimi bağlamlarda utangaçlık, çekingenlik ve korunma isteği; kimi bağlamlarda ise erkeklere karşı açık mesafe koyma anlamı taşır. Bugün kullanımında eskiye göre daha tarihî ve yerel bir tat hissedilir. Ancak kültürel dil incelemelerinde ve karakter tasvirlerinde hâlâ dikkat çekici bir karşılıktır. Söyleyiş, insanın karşı cinsle kurduğu mesafeyi kaba değil, dolaylı ve mecazlı bir biçimde verir. Böylece sosyal çekingenlik ile bilinçli uzak duruşu halk söyleyişi içinde toplar.
Örnek Cümleler
- Genç kız o yaşta öyle horozdan kaçmak hâlindeydi ki kimseye bakmazdı.
- Mahalledekiler onu horozdan kaçmak huyuyla tanır, fazla üstüne gitmezdi hiç.
- Düğünde bile köşede durup horozdan kaçmak ister gibi davranıyordu yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Horozdan kaçmak, kadının erkeklerden çekinmesini, onlardan uzak durmasını veya ilişki kurmaktan bilinçli biçimde kaçınmasını anlatan halk dili kökenli bir ifadedir. Çekingenlik yönü belirgindir ve toplumsal mesafe duygusu taşır.
Horoz burada mecaz olarak erkeği temsil eder. Bu nedenle söz, kadın ile erkek arasındaki sosyal mesafeyi dolaylı ve simgesel bir yolla kurar. Toplumsal kodu böyle kurar.
Bugün daha çok yerel, eski ve halk söyleyişi havası taşır. Modern kullanımda seyrekleşmiş olsa da karakter tasvirlerinde kültürel bir renk olarak yaşayabilir. Kültürel bir iz de taşır.