Anlamı
gerekeni yerine getirmek:
'Yaş yine de tabii hükmünü icra ediyor, adaleleri gevşiyor ve eski canlılığını kaybediyordu.' -O. Aysu.
Detaylı Açıklama
Hükmünü icra etmek, bir kuralın, tabiatın, zamanın, hastalığın ya da kaçınılmaz bir sürecin etkisini göstermesi ve sonuç doğurması anlamına gelir. Bu deyimde icra etmek, işleyişe geçmeyi ve kaçınılmaz olanın ortaya çıkmasını anlatır. Özellikle yaş, kader, hastalık, kanun veya doğa gibi insanın tümüyle engelleyemeyeceği güçler için sık kullanılır. Bu yüzden sözde bir zorunluluk ve kaçınılmazlık duygusu vardır. “Yaş hükmünü icra ediyor” dendiğinde zamanın etkisi görünür hâle gelmiştir. Deyim, yalnız karar vermeyi değil, alınmış veya var olan hükmün gerçek hayatta sonuç üretmesini anlatır. Böylece soyut bir gücün somut etkisini, ağırbaşlı ve yazı diline yakın bir anlatımla ifade eden güçlü bir kalıp olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Yaş yavaş yavaş hükmünü icra etmek başladıkça yürüyüşü ağırlaştı iyice.
- Kışın hükmünü icra etmek etmesiyle yollar bir anda kapandı yeniden.
- Hastalığın hükmünü icra etmek süreci sandığımızdan daha sert oldu bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hükmünü icra etmek, bir gücün, kuralın, zamanın veya tabiatın etkisini somut biçimde göstermeye başlamasını anlatır. Kaçınılmaz sonuç duygusu belirgindir. Sonuç kaçınılmaz görünür. Süreç sonunda görünür olur.
Çünkü yaş, hastalık, mevsim veya kader gibi unsurlar karşısında insanın etkisi sınırlıdır. Deyim, bu zorunlu işleyişin görünür hâle gelişini anlatır ve insan iradesinin sınırlarını da hatırlatır.
Daha çok yazı diline, ağır anlatıma ve ciddi değerlendirmelere yakışan bir üslup taşır. Söz, sıradan etkiden daha güçlü bir sonuç hissi verir. Ciddi anlatımda etkili durur.