Anlamı
1) işbaşında olmak: Kral otuz yıl hüküm sürdü. 2) yaygın olmak: Hüküm süren kanaat. 3) etki, hız vb. sürmek, devam etmek:
'O yükseklerde fırtına, kar, tipi hüküm sürmekteydi.' -N. Nâzım.
Detaylı Açıklama
Hüküm sürmek, birinci anlamında iktidarda bulunmayı, ikinci anlamında bir düşünce veya kanaatin yaygın olmasını, üçüncü anlamında ise bir etkinin veya durumun sürüp devam etmesini anlatan çok yönlü bir deyimdir. Ortak çekirdek anlam, belli bir alanda belirleyici ve baskın olma durumudur. Bir kral hüküm sürebilir, bir görüş toplumda hüküm sürebilir, bir fırtına dağlarda hüküm sürebilir. Bu geniş kullanım alanı deyimi hem siyasal hem toplumsal hem de doğa betimlemelerinde işlevli kılar. İçinde süreklilik ve egemenlik hissi vardır. Bu yüzden kısa süreli etkilerden çok, bir müddet boyunca baskın kalan durumlar için kullanılır. Böylece güç, yaygınlık ve devamlılık fikirlerini aynı söz içinde birleştiren güçlü ve esnek bir deyim olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Uzun yıllar boyunca bu topraklarda aynı hanedan hüküm sürmek devam etti.
- O yıllarda şehirde derin bir korku ve güvensizlik hüküm sürmekteydi.
- Dağların tepesinde gece boyu sert bir tipi hüküm sürmek sürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hüküm sürmek, iktidarda bulunmak, bir düşüncenin veya ortamın yaygın olması ve bir etkinin sürüp devam etmesi anlamlarında kullanılabilir. Egemenlik ortak noktadır ve süreklilik payı oldukça kuvvetlidir.
Ortak çekirdek anlam, belli bir alan üzerinde baskın ve belirleyici olmaktır. İster kişi ister düşünce ister doğa koşulu olsun, etkisi ön plandadır. Etkinlik duygusu da taşır.
Çünkü siyaset, toplum, hava durumu, psikoloji ve düşünce dünyası gibi farklı alanlarda rahatlıkla kullanılabilir. Anlam esnekliği yüksektir. Geniş kullanım alanı dikkat çeker. Bağlama göre siyasal ya da doğal olabilir.