Anlamı
karşısındaki kişiyi iyi ağırlamak, isteklerini yerine getirmek, saygısızlık etmemek:
'Hürmette kusur ettin mi işte o zaman kendini yok bil.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Hürmette kusur etmemek, bir kişiye gereken saygıyı eksiksiz göstermek, ağırlamada, konuşmada ve davranışta saygısızlığa düşmemek anlamına gelir. Buradaki hürmet, yalnız içten saygı duymayı değil, bunun davranışa yansıyan biçimlerini de kapsar. Bu yüzden söz, özellikle misafirlikte, büyük-küçük ilişkisinde, resmî karşılamalarda ve toplumsal görgü bağlamında önem kazanır. Hürmette kusur etmemek, gerektiğinde hizmette bulunmayı, kırıcı olmamayı ve karşı tarafın değerini bilerek hareket etmeyi de içerir. Deyimde açık bir özen ve dikkat duygusu vardır. Küçük bir ihmâlin bile saygısızlık gibi algılanabileceği yerlerde bu söz özellikle öne çıkar. Böylece toplumsal incelikle davranmayı, saygının görünür biçimde eksiksiz tutulmasını anlatan güçlü bir deyim olarak dikkat çeker. Toplumsal görgüyle ilgili yönü de oldukça belirgindir.
Örnek Cümleler
- Misafire hürmette kusur etmemek için bütün ev halkı ayrı ayrı uğraştı.
- Yaşlı hocasına karşı hürmette kusur etmemek onun en belirgin huyuydu.
- Köyde büyüklere hürmette kusur etmemek neredeyse yazısız bir kuraldır bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hürmette kusur etmemek, bir kişiye gereken saygıyı eksiltmeden göstermeyi, ağırlama ve davranışta saygısızlığa yer vermemeyi anlatır. Bu yüzden yalnız iyi niyet değil, dikkatli tavır, incelik ve görgü kurallarına bağlılık da bu sözün içinde yer alır.
Çünkü bu alanlarda saygı yalnız niyetle değil, davranışla da ölçülür. Küçük bir eksiklik bile fark edildiği için hürmetin görünür biçimde korunması beklenir. Davranışın görünür tarafı öne çıkar.
Hayır, söz kadar tavır, hizmet, ağırlama biçimi ve genel davranış da bu ifadenin içindedir. Saygının bütün hâlleri birlikte düşünülür. Saygı bütünü burada önemlidir. Tavır bütünlüğü burada esastır.