Anlamı
ders almak:
'Azizim, korkarım ki günün birinde bizi tamamıyla mahvedecek şey de bu olmasın; karşımızdakilerden biraz ibret almalıyız, efendim.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
İbret almak deyimi, görülen, yaşanan veya duyulan bir olaydan ders çıkarmak; aynı yanlışa düşmemek için zihinde uyarıcı bir sonuç taşımak anlamına gelir. İbret, sıradan bilgi edinmekten daha güçlüdür; çünkü kişiyi yalnız düşündürmez, aynı zamanda davranışını düzeltmeye çağırır. Bu yüzden deyim çoğu zaman başkasının başına gelen bir olay karşısında kullanılır. İnsan bir iflas hikâyesinden, bir kavganın sonucundan, bir yanlış karardan ya da bir aile dramından ibret alabilir. Cümlede geçtiğinde, olan bitenin boşa yaşanmadığı, ondan bir uyarı ve ders çıkarıldığı anlaşılır. Deyim hem ahlaki hem pratik bir ton taşır. Kısacası ibret almak, başkasının veya kendi yaşadığının içinden yol gösterici bir ders çıkarma işini güçlü, yerleşik ve öğretici bir deyimle anlatır.
Örnek Cümleler
- Komşusunun düştüğü borçtan ibret almadı, aynı hatayı o da yaptı sonunda.
- Bu kazadan herkes ibret almalı ve kurallara daha sıkı sarılmalı.
- Gençler, büyüklerin yaşadıklarından ibret alarak artık daha dikkatli davranıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada yalnız bilgi edinmek değil, yaşanan olayın uyarıcı yanını içselleştirmek vardır. Deyim, insanın davranışını düzeltecek kadar etkili bir ders çıkarıldığını düşündürür ve sonuçtan pay almayı gerektirir.
Yanlış kararlar, büyük kayıplar, ahlaki düşüşler, kazalar ve ibret verici toplumsal olaylarla birlikte sık anılır. Ortada ders olmaya elverişli belirgin bir sonuç bulunur ve olay kolay unutulmaz.
Öğüt verici, uyarıcı ve biraz da ciddi bir hava katar. Konuşan kişi, olup bitene yalnız bakmakla kalmayıp ondan sonuç çıkarmayı da gerekli görmektedir; bu yüzden sözde ahlaki ağırlık hissedilir.