Anlamı
1) gereğini yerine getirmek; 2) mec. bir kimseyi yok etmek, ortadan kaldırmak.
Detaylı Açıklama
İcabına bakmak deyimi, ilk anlamında bir işin gereğini yerine getirmek, gerekli işlemi yapmak ve duruma uygun davranmak demektir. Ancak mecaz kullanımda anlam sertleşir; bir kimseyi ortadan kaldırmak, susturmak ya da etkisiz hâle getirmek gibi tehditkâr bir tona bürünebilir. Bu çift anlam, deyimin bağlama göre ciddi biçimde yön değiştirdiğini gösterir. Resmî işlerde “gereğini yapmak” anlamı öne çıkarken, kabadayı ve tehdit dili içinde ikinci anlam baskınlaşır. Bu yüzden sözün hangi ortamda söylendiği çok önemlidir. Cümlede geçtiğinde, ya pratik bir çözüm isteği ya da gözdağı veren bir kararlılık sezilir. Kısacası icabına bakmak, hem uygun işlemi yapma hem de sert biçimde hesabı kesme anlamı taşıyan, bağlama son derece duyarlı güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Dilekçe gelince müdür, konunun icabına baktı ve hemen bir birim kurdu.
- Mahalle kabadayısı, bir daha karşısına çıkarsa icabına bakacağıyla tehdit etti.
- Bu gecikmenin icabına bakmaya karar veren herkes görev dağılımını yeniden gözden geçirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bir yanda duruma uygun işlemi yapma, öte yanda sert biçimde hesap sorma anlamı taşır. Bağlam değiştikçe sözün tonu idarî dilden tehdit diline kadar kayabilir.
Mecaz ve tehdit içeren kullanım daha dikkat ister. Çünkü sözü hafifçe söyleyen kişi bile karşı tarafta gözdağı, öfke ve sert müdahale beklentisi uyandırabilir; ton yanlışsa gerilim hızla büyüyebilir.
Evrak işlemleri, sorun çözümü, yönetim kararları ve gecikmiş bir işin tamamlanması gibi alanlarda doğal duyulur. Tehdit içeren kullanımda ise kavga ve hesaplaşma havası ağır basar.