Anlamı
sıkıntı vermek:
'Fakat bu lakırtı Rabia'nın içini sıkar.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
İçini sıkmak deyimi, sıkıntı vermek, bunaltmak, kişinin ruh hâlini bozmak anlamında kullanılır. 'Sıkmak' fiili fiziksel bir baskıyı, daraltmayı çağrıştırır; kişinin iç dünyası dışarıdan gelen bir baskıyla sıkıştırılmıştır ve ferahlık alanı kalmamıştır. Deyim, 'içi sıkılmak' deyiminin ettirgen biçimidir: birincisinde kişi kendiliğinden sıkılır, burada bir fail onu sıkmıştır. Bu fail bir kişi olabilir, bir durum olabilir veya bir olay olabilir. Uzun konuşmalar, sıkıcı toplantılar, kötü haberler, mutsuz bir ortam veya monoton bir yaşam kişinin içini sıkar. Günlük konuşmada 'bu iş içimi sıkıyor' kalıbı çok yaygındır ve söyleyen kişi o durumdan hoşnutsuzluğunu, bunaltısını dile getirir. Söz, dış dünyanın iç dünya üzerindeki baskısını en kısa yoldan anlatır.
Örnek Cümleler
- Fakat bu lakırtı Rabia'nın içini sıkar, susar ve bir şey söylemezdi.
- Bu kapalı havalar insanın içini sıkıyor, güneş görmek istiyorum.
- Aynı konuyu tekrar tekrar anlatması herkesin içini sıkıyordu, kimse dinlemek istemiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam olarak çok yakındır ve çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. 'Canını sıkmak' daha yaygın ve daha hafif bir tonu vardır. 'İçini sıkmak' biraz daha derin ve bedensel bir bunaltıyı çağrıştırır; kişi göğsünde bir baskı hisseder. Ancak pratikte aradaki fark çok incedir.
Her ikisi için de yaygındır. 'Bu adam içimi sıkıyor' bir kişiye yönelik eleştiridir. 'Bu hava içimi sıkıyor' bir duruma yönelik şikayettir. Deyim esnek bir yapıya sahiptir ve hem insan hem de koşullar tarafından yaratılan bunaltıyı kapsayabilir.
Ortam değişikliği en etkili çaredir: kapalıdan açığa, monotondan değişkene, yalnızdan sosyale geçiş yapılmalıdır. Sıkıntının kaynağı belirlenip ortadan kaldırılabiliyorsa en ideal çözüm budur. Kaynağı değiştirilemiyorsa kişinin bakış açısını veya çevresini değiştirmesi rahatlatabilir.