Anlamı
1) çevirmek, çevrelemek, kuşatmak, sarmak:
'Dıştan uzatılmış bir merdivenle binanın üst kısmını ihata eden bir balkona çıkılıyor.' -H. S. Tanrıöver. 2) mec. kavramak, anlamak.
Detaylı Açıklama
İhata etmek deyimi, bir şeyi çevirmek, kuşatmak, sarmak anlamına geldiği gibi mecaz olarak bir konuyu kavramak, bütünüyle anlamak anlamında da kullanılır. Bu çift yön, sözü hem somut hem düşünsel alanlarda işlevli kılar. Bir bina balkonla ihata edilebilir; bir kişi ise karmaşık bir meseleyi zihnen ihata edebilir. Bu nedenle deyim yalnız sınır çizme değil, bütünü içine alma fikri taşır. Cümlede kullanıldığında bazen fiziksel bir çevreleme, bazen de kapsamlı bir kavrayış anlaşılır. Özellikle eski ve resmî üslupta daha sık duyulur, bu da söze ağırlık katar. Kısacası ihata etmek, çevreleme ile kapsayıcı anlama fikrini bir araya getiren, bağlama göre somut ya da mecaz anlam kazanan yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Bahçeyi yüksek duvarlarla ihata ettiler çünkü güvenlik için gerekli görülmüştü.
- Bu karmaşık davayı birkaç belgeyle ihata edebilmek mümkün görünmüyordu henüz.
- Hocasının anlattığı çerçeve, konuyu bütünüyle ihata etmesine yardım etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ortak çekirdeğinde bir şeyi çevreleme ve bütünü içine alma fikri vardır. Bu çekirdek bazen fiziksel kuşatmayı, bazen de zihinsel kavrayışı karşılayacak kadar geniştir gerçekten.
Mecaz kullanımda bir konuyu parça parça değil, geniş çerçevesiyle kavrama düşüncesi öne çıkar. Deyim, dağınık bilgiyi toplama ve bütünü anlayabilme yetisini açıkça vurgular burada da.
Biraz eski, biraz resmî ama ağırlıklı bir hava katar. Söylenen şeyin gelişigüzel değil, kapsamlı ve bütünlüklü biçimde ele alındığı izlenimini güçlü biçimde güçlendirir açıkça da.