Anlamı
tkz. bir iş yapabilmek için kendini çok zorlamak: Ikınıp sıkındı, bir cevap bulup veremedi.
Detaylı Açıklama
Ikınıp sıkınmak deyimi, bir işi yapmak, bir söz söylemek ya da bir sonuca ulaşmak için kendini zorlamak anlamında kullanılır. Bu zorlama yalnız bedensel değil, zihinsel ve duygusal bir sıkışmayı da anlatabilir. İnsan bazen cevap bulmakta, bazen yük kaldırmakta, bazen de istemediği bir sözü söylemekte ikınıp sıkınır. Deyim bu yüzden hem güçlük duygusunu hem de isteksizliği birlikte taşıyabilir. Kullanımında hafif bir acemilik, yetersizlik ya da çaresizlik gölgesi de bulunur. Halk dilindeki canlılığı sayesinde kişinin zorlanma hâlini doğrudan göz önüne getirir. Bir işin rahat akmadığını ve doğal biçimde ilerlemediğini açıkça sezdirir. Kısacası ıkınıp sıkınmak, güçlükle ve zorlanarak yapılan işi anlatan canlı, gündelik ve etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Toplantıda basit bir soruya cevap vermek için uzun süre ıkınıp sıkındı ama bir şey söyleyemedi.
- Çocuk dar kapıdan sandığı geçirirken epey ıkınıp sıkındı, sonunda yorulup bıraktı.
- Mektubu yazarken duygularını anlatmaya çalışıp ıkınıp sıkındı, bir türlü doğru kelimeyi bulamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, yalnız fiziksel zorluk için kullanılmaz; düşünmekte, konuşmakta ya da karar vermekte yaşanan zorlanmalar için de rahatlıkla söylenir. Alanı bu yüzden geniştir ve gündelik hayatta sık karşılık bulur.
Evet, bazı bağlamlarda kişi yalnız zorlanmaz, aynı zamanda gönülsüz görünür. Böylece deyim hem güçlüğü hem de rahat ilerlemeyen tavrı birlikte yansıtır, isteksizliği görünür kılar açık biçimde.
Çünkü kişinin sıkışmışlığını ve çabalarken çektiği zahmeti bedensel bir hareket gibi duyurur. Dinleyen, zorluğun ağırlığını yalnız akılla değil sezgiyle de anlar, sahneyi kolayca kurar zihninde.