Anlamı
içe doğmasına sebep olmak, esindirmek:
'Osmanlı müverrihleri, acı tecrübelerin ilham ettiği bu insafsız hükümlere elbette ki itibar etmeyeceklerdi.' -C. Meriç.
Detaylı Açıklama
İlham etmek deyimi, bir düşüncenin, duygunun ya da görüntünün bir kişide yeni bir fikir doğurmasına sebep olmak anlamına gelir. Burada etki dışarıdan gelir; ancak sonuç, kişinin içinde yaratıcı bir karşılık bulur. Bu yüzden söz, özellikle sanatçıların, düşünürlerin, öğretmenlerin ve etkileyici olayların başkaları üzerinde bıraktığı yaratıcı etkiyi anlatmak için kullanılır. Bir manzara şiir yazmayı, bir haksızlık mücadele etmeyi, bir söz de yeni bir düşünceyi ilham edebilir. Cümlede kullanıldığında sessiz ama güçlü bir etkileme duygusu oluşur. Deyim, buyurmaktan çok doğurmayı; zorlamaktan çok içe işlemeyi anlatır. Bu yüzden etkileyen kaynağı vurgulamak için çok elverişlidir. Kısacası ilham etmek, bir şeyin bir başkasında yaratıcı ve yönlendirici bir düşünce kıvılcımı uyandırmasını anlatır.
Örnek Cümleler
- Dağların akşam rengi ressama beklenmedik bir seri fikri ilham etti.
- Hocasının sade yaşayışı, öğrencilerine daha dürüst bir çalışma anlayışı ilham etti.
- Okuduğu hatıra defteri, genç yönetmene yeni filmin temel duygusunu ilham etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, etkileyen kaynağı öne çıkarır. Yani burada yaratıcı düşüncenin kendiliğinden doğması değil, onu harekete geçiren kişi, olay ya da görüntü özellikle açıkça vurgulanır orada.
Hayır, daha çok ince ve içten işleyen bir etki anlatır. İlham eden şey, buyurmaz; kişide düşünce, duygu ya da üretim isteği yavaşça kendiliğinden uyandırır çoğu kez.
Sanat, edebiyat, eğitim, düşünce üretimi ve kişisel yönelişlerin anlatıldığı bağlamlarda sık kullanılır. Bu alanlarda etkilenme ve yeni fikir doğurma temel dinamik olduğu için deyim çok doğal karşılanır.