Anlamı
keseneğe almak.
Detaylı Açıklama
İltizam etmek deyimi, bir işi ya da geliri keseneğe almak, üstlenmek veya belirli bir usulle üzerine almak anlamına gelir. Daha çok tarihî ve resmî bağlamlarda karşımıza çıkar; özellikle vergi toplama, gelir işletme ya da devletle yapılan yükümlülük ilişkilerinde kullanılır. Bu yüzden günlük konuşmada sık duyulan bir söz değildir, ancak tarihî metinler ve eski düzeni anlatan cümlelerde önemli bir yer tutar. Bir kişi bir işi iltizam etmişse, o işi belli kurallarla yürütme ve karşılığında kazanç elde etme sorumluluğunu üstlenmiş olur. Cümlede kullanıldığında eski düzen, resmiyet ve yükümlülük havası belirginleşir. Kısacası iltizam etmek, tarihî ve idari nitelikli üstlenme biçimlerini anlatan özel bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kasabanın tuz gelirini yıllarca aynı aile iltizam etti denilir eskiden.
- Mültezim, bölgedeki vergi toplama işini iltizam edince vaktiyle orada zenginleşmişti.
- Eski kayıtlarda değirmen gelirini iltizam eden kişilerin adı sıkça geçiyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, daha çok tarihî, hukukî ve eski idari düzeni anlatan metinlerde karşımıza çıkar. Günlük dilde ise sınırlı ve özel bağlamlarda daha çok duyulur bugün bile.
Bir işi, geliri ya da yükümlülüğü belirli bir usulle üzerine almak anlamı taşır. Özellikle vergi ve gelir düzeniyle ilgili tarihî kullanımı belirgin biçimde öne çıkar.
Eski düzen, resmiyet ve sorumluluk havası kurar. Dinleyen kişi, anlatılan işin kişisel hevesten çok usule bağlı bir üstlenme ilişkisi olduğunu kolayca hemen orada sezebilir artık.