Anlamı
inayet etmek.
Detaylı Açıklama
İnayette bulunmak deyimi, lütufta bulunmak, iyilik göstermek ya da bir kimseye kayırıcı ve esirgeyici biçimde yardım etmek anlamına gelir. Bu söz daha çok eski, resmî ve saygılı üslupta duyulur; bu yüzden gündelik dilden çok dilekçe, hitap ve edebî anlatımlarda öne çıkar. Bir büyüğün, yöneticinin ya da güçlü bir kişinin inayette bulunması, aşağıda görülen birine destek ve merhamet göstermesi demektir. Cümlede kullanıldığında hiyerarşi, saygı ve lütuf duygusu birlikte hissedilir. Bu yönüyle sıradan yardım etmek ifadesinden daha ağır ve geleneksel bir anlam taşır. Ayrıca yardımın sadece yapılmasını değil, üstten gelen bir iyilik biçiminde algılanmasını da içerir. Eski üslupta bu söz, yapılan yardımı neredeyse bir nezaket göstergesine dönüştürür. Kısacası inayette bulunmak, üst konumdan gelen esirgeyici iyiliği anlatan köklü ve saygılı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Vakıf, zor durumda kalan öğrencilere bu yıl da inayette bulundu.
- Beyefendi yaşlı komşuya inayette bulunup bütün masrafı sessizce orada üstlendi.
- Padişahın fakirlere inayette bulunduğu yıllar halk arasında çok anlatılır bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sıradan yardımdan biraz daha yüksek ve lütufkâr görülen bir iyiliği anlatır. Burada destek kadar esirgeme, merhamet ve koruyuculuk duygusu da belirgin bir yer tutar. Yardımın üstten gelen niteliği özellikle sezilir.
Çünkü tarihî yazışmalarda, saygılı hitaplarda ve geleneksel üslupta daha sık yer alır. Bu da söze gündelik dilden farklı, daha ağırbaşlı bir hava kazandırır. Kelimenin yapısı bile bunu destekler.
Evet, özellikle resmî, edebî ya da bilinçli olarak eski üslup kurulan cümlelerde kullanılabilir. Ancak günlük konuşmada daha sade karşılıklar genellikle öne çıkar. Bu yüzden tonu seçerek kullanmak gerekir.