Anlamı
anlayışlı, hoşgörülü olduğu belli olmak:
'Gelinin babası insaflı çıktı da verdi Gülizar'ı bizim oğlana.' -M. İzgü.
Detaylı Açıklama
İnsaflı çıkmak deyimi, bir kişiden beklenenden daha anlayışlı, ölçülü ya da yumuşak bir tavır görülmesini anlatır. Buradaki çıkmak fiili, kişinin gerçek huyunun ya da karar anındaki niteliğinin ortaya çıkmasını düşündürür. Bu yüzden söz özellikle pazarlık, evlilik, borç, anlaşmazlık ve karar süreçlerinde kullanılır. Birinin insaflı çıktığı söylendiğinde, daha sert davranması mümkünken hakkaniyetli davrandığı anlaşılır. Cümlede kullanıldığında memnuniyet, şaşkınlık ve biraz da rahatlama duygusu öne çıkar. Deyim, insanın yalnız iyi olmasını değil, bunu somut bir durumda göstermesini de vurgular. Beklenen sertliğin gelmemesi, bu sözü söyleyen kişide ayrıca minnet duygusu da doğurabilir. Kısacası insaflı çıkmak, kişinin anlayışlı ve adil tarafının olay içinde görünür olmasını anlatan sıcak bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kasap insaflı çıktı da borcun yarısını hemen istemedi bugün gerçekten.
- Gelinin babası insaflı çıkınca mesele kısa sürede tatlıya bağlandı hemen.
- Patron insaflı çıktı ve hasta günlerini maaştan hiç kesmedi bugün.
Kökeni ve Hikayesi
İnsaf kelimesi vicdan ve adalet duygusunu taşır; çıkmak fiiliyle birleşince bu niteliğin somut olay içinde belirmesi anlatılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin beklenenden daha adil, yumuşak ve anlayışlı davrandığı izlenimini bırakır. Bu yüzden sözde hafif şaşkınlıkla karışık bir memnuniyet vardır açıkça hemen orada çoğu zaman belirgin.
Çünkü çıkmak fiili, gerçek tutumun olayın sonunda ortaya çıktığını hissettirir. İnsanlar da bu deyimi, karar anında görülen hoşgörüyü anlatmak için özellikle seçerler sıkça burada bilinçli olarak.
İnsafa gelmek daha sert bir tutumdan dönüşü anlatır. İnsaflı çıkmak ise kişinin tavrının baştan sona ölçülü olduğunun ya da beklenenden yumuşak olduğunun anlaşılmasını gösterir açıkça.