Anlamı
yularından tutulan hayvan başka yöne sapamadığı gibi insan da söylediği sözün dışına çıkamaz.
Detaylı Açıklama
İnsan sözünden, hayvan yularından tutulur atasözü, insanın verdiği sözle bağlı olduğunu ve sözünden dönmesinin doğru görülmediğini anlatır. Hayvanın yuları onu nasıl yönlendiriyorsa, insan için de söz aynı bağlayıcılığı taşır. Bu yüzden atasözü en çok borç, söz verme, söz kesme, ticaret, dostluk ve güven ilişkilerinde kullanılır. Bir insan konuşurken yalnız ses çıkarmış olmaz; kendini de o sözün içine bağlar. Cümlede kullanıldığında sorumluluk, güven ve ahlaki bağlılık duygusu belirir. Atasözü, sözün yalnız niyet değil, karakter göstergesi olduğunu da hatırlatır. Özellikle güven kaybının kolay, itibar kazanmanın zor olduğu durumlarda bu öğüt daha ağır bir anlam taşır. Kısacası bu söz, insanın verdiği sözün arkasında durması gerektiğini anlatan güçlü bir ahlak ölçüsüdür.
Örnek Cümleler
- Dedem, verdiğin sözü unutma; insan sözünden (ikrarından), hayvan yularından tutulur derdi.
- Tüccar anlaşmayı bozunca herkes insan sözünden (ikrarından), hayvan yularından tutulur diyerek çıkıştı.
- Babam sözüm sözdür dedi, ardından insan sözünden (ikrarından), hayvan yularından tutulur diye ekledi.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözü, hayvanın yularla yönlendirilmesi ile insanın verdiği sözle bağlanması arasındaki benzerlikten doğan eski bir ahlak öğretisidir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın verdiği sözün bağlayıcı olduğu ve o söze sadık kalması gerektiği vurgulanır. Böylece güvenin temelinin sözde durmak ve sözü hafife almamak olduğu açıkça herkese hatırlatılır.
Çünkü yular hayvanı nasıl bağlı ve yönlenmiş tutuyorsa, söz de insanı aynı biçimde ahlaki olarak bağlar. Bu somut benzetme, sorumluluğun yalnız sözde değil davranışta da görünmesi gerektiğini kuvvetle hissettirir.
Evet, özellikle güvenin, sözleşmenin ve kişisel itibarın önemli olduğu her alanda bugün de geçerli bir öğüt sayılır. Sözünde durmak hâlâ güvenilir insan olmanın temel şartlarından biridir.