Anlamı
bir kimsenin ne kadar değerli olduğunu ancak o kimsenin değerini ölçebilecek nitelikteki insanlar anlar.
Detaylı Açıklama
İnsan kıymetini insan bilir atasözünün bu varyantı da gerçek değerin ancak onu anlayabilecek seviyedeki kişiler tarafından fark edileceğini anlatır. Burada vurgu, değeri anlamanın da başlı başına bir nitelik gerektirdiği düşüncesindedir. Her göz aynı seçiciliğe, her akıl aynı derinliğe sahip değildir; bu yüzden kıymetli olan çoğu zaman herkesçe görülmez. Atasözü özellikle yeteneği küçümsenen, emeği boşa sanılan veya bilgisi geç anlaşılan kişiler için söylenir. Cümlede kullanıldığında hem teselli hem de ince bir değerlendirme duygusu oluşur. Söz, değerin tesadüfen değil, anlayış gücüyle fark edildiğini hatırlatır. Özellikle sanat, ustalık ve emek isteyen alanlarda bu düşünce daha belirgin biçimde hissedilir. Kısacası bu atasözü, gerçek kıymetin ancak kıymet ölçebilen insanlarca anlaşılacağını anlatan yerleşik bir halk gözlemidir.
Örnek Cümleler
- Ustasını küçümseyenlere bakıp insan kıymetini insan bilir diye söylendi sessizce.
- Yıllar sonra değeri anlaşılınca insan kıymetini insan bilir sözünü yine andılar orada.
- Onun emeğini herkes değil, insan kıymetini insan bilir diyen ustalar takdir etti.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözünün bu varyantı, değer takdirinin ancak ehil kişilerce yapılabileceği yönündeki halk düşüncesinin başka bir söylenişidir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Değeri fark etmenin de ayrı bir insan niteliği gerektirdiğini öne çıkarır. Yani kıymetli olanı görmek, yalnız bakmakla değil, bilgi ve olgunlukla mümkün olan bir iştir.
Çünkü insanların görgüsü, bilgisi ve değerlendirme ölçüsü farklıdır. Bu yüzden aynı kişi ya da emek, herkeste aynı karşılığı bulmayabilir ve bazen değeri ancak ehil olanlar anlayabilir.
Anlam bakımından çok yakındırlar. Bu biçim, ölçebilecek nitelikteki insan vurgusunu biraz daha belirginleştirir ve değeri anlama yetisinin herkes için aynı olmadığını özellikle daha görünür kılar.