Anlamı
gizli, dolambaçlı bir iş yapmak:
'Öbürleri şüpheleniyorlar, bir iş çevirdi ama nasıl anlasak diye düşünüyorlardı.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
İş çevirmek deyimi, gizli, dolambaçlı ve genellikle olumsuz bir iş yapmak, arkadan iş karıştırmak anlamında kullanılır. 'Çevirmek' fiili burada dolambaçlı yollardan bir şeyi gerçekleştirmeyi, hile ve düzen kurarak hedefe ulaşmayı anlatır. Deyim, güvenilmez, kurnaz ve sinsi kişilerin davranışlarını betimler: kişi açıkça davranmaz, arkadan iş çevirir, planlarını gizli tutar ve sonucu kendi çıkarına yönlendirir. Özellikle ticari ilişkilerde, siyasette ve komşuluk ilişkilerinde duyulur. 'Bu adam bir iş çeviriyor' cümlesi, muhatabın bir şeyleri gizlice planladığını ve bu planın muhtemelen zararlı olduğunu haber verir. İçinde şüphe, uyarı ve kınama tonu vardır; iş çeviren kişi toplumda güvenilmez ve tehlikeli biri olarak algılanır. Söz, gizli düzenlerin ve sinsi planların en kısa ve en etkili uyarısıdır.
Örnek Cümleler
- Öbürleri şüpheleniyorlar, bir iş çevirdi ama nasıl anlasak diye düşünüyorlardı.
- Bu adam gizli gizli iş çeviriyor, dikkatli olmalıyız.
- Ortağının arkasından iş çevirdiğini öğrenince güvenini tamamen kaybetti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çevirmek dolambaçlı, dolaylı bir hareketi anlatır: doğru gitmek yerine dönerek, kıvırarak ilerlemek. Bu dolaylılık gizlilik ve kurnazlıkla ilişkilendirilir çünkü kişi açık ve dürüst davranmak yerine dolambaçlı yollar seçmiştir. Doğrudanlığın yokluğu güvensizlik yaratır.
Neredeyse her zaman olumsuz bağlamda kullanılır. İş çevirmek güvenilmezliği, gizli planları ve potansiyel zararı anlatır. Çok nadir olarak beceriklilik anlamında söylenebilir: 'Güzel bir iş çevirdi' gibi. Ama bu kullanımda bile gizlilik ve dolambaçlılık tonu baskındır.
'İş karıştırmak' daha genel bir bozgunculuğu anlatır; kişi düzeni bozmuş, sorun yaratmıştır. 'İş çevirmek' ise daha planlı ve hesaplıdır: kişi bilinçli olarak, gizlice ve kendi çıkarı için bir düzen kurmuştur. Birinde düşüncesizlik, diğerinde kurnazlık ve hesaplılık vardır.