Anlamı
yapılan anlaşmayı, verilen sözü tutmamak:
'Hiç benim yüzüme bakmıyor, işi bozacak bir şey söyleyeceğimden korkuyor gibiydi.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
İşi bozmak deyimi, yapılan anlaşmayı, verilen sözü tutmamak, güzel giden bir süreci olumsuz yönde değiştirmek anlamında kullanılır. Kişi daha önce üzerinde mutabık kalınan bir anlaşmadan cayar, bir sözünden döner veya bir ilişkiyi olumsuz biçimde etkileyen bir davranışta bulunur. 'Bozmak' fiili burada düzeni kırmak, işleyen yapıyı bozguna uğratmak demektir. Deyim, güvenin sarsılmasını ve ilişkinin zarar görmesini betimler: bir ticari ortaklıkta, bir evlilikte veya bir dostlukta taraflardan biri işi bozmuştur. Günlük konuşmada 'işi bozma' uyarısıyla da söylenir; bu durumda kişi henüz bozmamıştır ama bozma riski vardır ve uyarılmaktadır. Söz, söz tutmanın, anlaşmalara sadık kalmanın ve güveni korumanın önemini vurgulayan toplumsal bir değeri yansıtır.
Örnek Cümleler
- Hiç benim yüzüme bakmıyor, işi bozacak bir şey söyleyeceğimden korkuyor gibiydi.
- Son dakikada fiyatı artırarak işi bozdu, ortaklık daha başlamadan bitti.
- Sakın kötü haber verip işi bozma, onlar henüz habersiz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de mümkündür. Kişi bilinçli olarak anlaşmadan cayabilir veya düşüncesizce söylediği bir sözle süreci bozabilir. Kasıtlı olduğunda güvenilmezlik ve ihanet tonu baskındır; kasıtsız olduğunda düşüncesizlik ve acemilik vurgulanır. Sonuç aynıdır ama niyet farklıdır.
'Sözünden dönmek' spesifik olarak verilen bir vaadin yerine getirilmemesini anlatır. 'İşi bozmak' daha geniştir: söz tutmama yanında bir anlaşmayı çökertme, bir süreci sabote etme veya bir ilişkiyi zedeleme gibi çeşitli bozma biçimlerini kapsar. Biri spesifik, diğeri geneldir.
Bazen evet ama zordur. Güven bir kez sarsıldığında yeniden inşası uzun zaman alır. Tarafların iyi niyeti, özür ve telafi girişimleri düzeltmeyi mümkün kılabilir. Ancak bazı bozulmalar geri dönüşsüzdür: kaybedilen güven bir daha hiç tam olarak kazanılamayabilir.