Anlamı
iki kişi arasındaki dostluk, alışverişte birinin ötekine özverili davranmasını gerektirmez.
Detaylı Açıklama
Dostluk başka, alışveriş başka atasözü, iki kişi arasındaki dostluğun alışverişte birinin ötekine özverili davranmasını gerektirmediğini söyler. Söz iki öbekten kurulur ve iki alanı birbirinden ayırır. Özverili davranmak, fiyatta indirim yapmak, borcu ertelemek ya da zararına satmak olabilir. Atasözü bunların yapılmasını yasaklamaz; dostluğun bunları zorunlu kılmadığını söyler. Söz bir esnafın ağzından, dostuna herkese söylediği fiyatı söylerken çıkabilir. Alışverişte indirim bekleyen birine verilen bir karşılık da olabilir. İki taraf bir arkadaş, bir akraba, bir komşu ya da bir iş ortağı olabilir. Tanım alışverişin türünü sınırlamaz; bir mal satışı, bir kira ya da bir hizmet olabilir. Atasözü dostluğu küçümsemez; onun alışverişteki yerini belirler.
Örnek Cümleler
- Yıllardır arkadaşı olan marangoz, Murat'ın dolabı için de herkese söylediği fiyatı istedi; dostluk başka, alışveriş başka.
- Komşusuna arsasını satan Hüsnü Bey, emlakçının biçtiği değerden bir kuruş inmedi; dostluk başka, alışveriş başka.
- Çocukluk arkadaşının kafesine kahve getiren toptancı, ödeme gecikince gecikme faizini faturaya ekledi; dostluk başka, alışveriş başka.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki alanı ayırır: dostluğu ve alışverişi. Her öbekte başka sözcüğü yinelenir ve yüklem görevi görür; böylece ikisi aynı ölçüyle değerlendirilmez. Sözlük bu ayrımı, dostluğun alışverişte özveri gerektirmemesi diye açıklar.
Bu atasözü, iş ilişkilerine dostluk karıştırılmaması gerektiğini öğütler. Dostluk başka, alışveriş başka ise bir öğütten çok bir yargı bildirir: dostluk alışverişte özveri gerektirmez. Biri iki alanı ayrı tutmayı öğütler, öteki dostluğun alışverişte bir ayrıcalık doğurmadığını söyler.
Bu atasözü, taraflar ne kadar yakın olsa da alışverişte açıkça konuşup anlaşmaları gerektiğini söyler; yoksa sonradan kırgınlık doğar. Dostluk başka, alışveriş başka da dostları alışverişte ayrı tutar. İkisi aynı ayrımı korur; biri açık konuşmayı, öteki özveri beklememeyi öne çıkarır.