Anlamı
başka bir işle meşgul olmak:
'Bazen işi çıkıyor günlerce.' -F. F. Tülbentçi.
Detaylı Açıklama
İşi çıkmak deyimi, başka bir işle meşgul olmak zorunda kalmak, beklenmedik bir görev veya uğraş çıkması nedeniyle mevcut planın aksaması anlamında kullanılır. Kişi bir yere gidecekti, bir toplantıya katılacaktı veya bir randevusu vardı ama o sırada beklenmedik bir iş çıkmıştır ve planını değiştirmek zorunda kalmıştır. 'Çıkmak' fiili burada beklenmedik biçimde ortaya çıkma, belirmedir; iş planlanmamıştı ama kendiliğinden çıkmıştır. Deyim, günlük hayatın en yaygın mazeret kalıplarından biridir: 'işim çıktı, gelemiyorum' cümlesi herkesçe bilinir. Bazen gerçek bir durumdur, bazen de bir kaçınma stratejisidir; gitmek istemediği bir yere gitmemek için 'işim çıktı' denir. Bu çift kullanım deyimi hem samimi hem de şüpheli kılar: söyleyen gerçekten mi meşgul yoksa bahane mi uyduruyor?
Örnek Cümleler
- Bazen işi çıkıyor günlerce, haber vermeden ortadan kayboluyor.
- Toplantıya gelemeyeceğim, işim çıktı, yarına erteleyebilir miyiz?
- Tam sinemaya gidecektik, annemin işi çıktı, plan iptal oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de olabilir ve dinleyen bunu bağlamdan, kişinin geçmiş davranışlarından ve tonlamadan anlar. Sürekli 'işi çıkan' biri güvenilmezlik algısı yaratır. Gerçekten beklenmedik bir durumla karşılaşan biri ise haklı biçimde bu kalıbı kullanır. Güvenilirlik farkı buradadır.
'İşi çıkmak' beklenmedik bir uğraşın ortaya çıkmasını anlatır; plansızdır. 'İşi düşmek' ise belirli bir yere veya kişiye ihtiyaç duyulmasıdır: 'Bankaya işim düştü' gibi. Birincisinde sürpriz, ikincisinde ihtiyaç ön plandadır.
Kişi sürekli son dakikada 'işim çıktı' diyorsa, detay vermiyorsa ve alternatif önermiyorsa bahane olma ihtimali yüksektir. Samimi bir mazeret genellikle açıklama ve telafi önerisiyle birlikte gelir: 'İşim çıktı ama yarın mutlaka görüşelim.' Açıklama ve alternatif yokluğu şüphe uyandırır.