Anlamı
1) bir şeyi anlamak, bir sorunu çözümlemek:
'Ne yaparsanız yapın, yeter ki akıllıca olsun, demiş, çıkmış işin içinden!' -B. R. Eyuboğlu. 2) güç bir sorunu çözemeyince kestirip atmak; 3) bir konudan veya işten uzak durmak, kaçmak:
'O, ne emrederse ben razıyım, deyip kurnazlıkla işin içinden sıyrıldım.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
İşin içinden çıkmak deyimi üç anlamda kullanılır. Birincisi bir şeyi anlamak, bir sorunu çözümlemektir; kişi karmaşık bir durumu çözmüş ve başarmıştır. İkincisi güç bir sorunu çözemeyince kestirip atmak, sorunu yüzeysel biçimde geçiştirmektir; asıl çözüm yerine kolay yol seçilmiştir. Üçüncüsü bir konudan veya işten uzak durmak, kaçmak, sıyrılmaktır; kişi sorumluluktan çekilmiştir. Üç anlam birbirine zıt gibi görünür: birincisinde başarı, ikincisinde savuşturma, üçüncüsünde kaçış vardır. Ama ortak payda hep 'içeriden dışarıya çıkmak'tır; karmaşık bir durumun içinden bir şekilde dışarıya çıkılmıştır. Nasıl çıkıldığı deyimin tonunu belirler: çözerek çıkmak başarı, geçiştirerek çıkmak laubalilik, kaçarak çıkmak sorumsuzluktur. Günlük konuşmada üç anlam da yaygındır ve bağlam hangisinin kastedildiğini belirler.
Örnek Cümleler
- Ne yaparsanız yapın, yeter ki akıllıca olsun, demiş, çıkmış işin içinden.
- O, ne emrederse ben razıyım deyip kurnazlıkla işin içinden sıyrıldım.
- Bu sorunu gerçekten çöz, işin içinden böyle kolayca çıkamazsın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sonuca bakılır. Kişi gerçekten çözmüşse birinci anlam geçerlidir. Yüzeysel biçimde geçiştirmişse ikinci anlam, sorumluluktan kaçmışsa üçüncü anlam kastedilir. Ayrıca 'kurnazlıkla sıyrıldı' gibi ek ifadeler hangi anlamda kullanıldığını netleştirir.
Birinci anlamında evet: biri başarı, diğeri başarısızlıktır. Ancak ikinci ve üçüncü anlamlarda 'çıkmak' tam bir başarı değildir; geçiştirme veya kaçış söz konusudur. Bu yüzden 'çıktı' denmesi her zaman gerçek bir çözümü garanti etmez; nasıl çıktığı önemlidir.
Çünkü kişi gerçek çözüm yerine kolay yolu seçmiştir: sorunu kökten çözmek yerine yüzeysel biçimde kapatmıştır. Bu tutum kısa vadede rahatlık sağlar ama uzun vadede sorun yeniden ortaya çıkar. Eleştiri, kalıcı çözüm yerine geçici palyatif uygulanmasınadır.