Anlamı
tanıklık boş oturan kimselerin, kefillik ise parası çok olan kimselerin işidir.
Detaylı Açıklama
İşin yoksa şahit ol, paran çoksa kefil ol atasözü, tanıklık yapmanın boş zamanı olan kişilerin, kefillik yapmanın ise parası bol olan kişilerin işi olduğunu belirten pratik bir yaşam öğüdüdür. Tanıklık mahkemelere gitmeyi, ifade vermeyi ve zaman harcamayı gerektirir; bu yüzden işi gücü olan meşgul biri için külfettir ama boş oturan birinin yapabileceği bir iştir. Kefillik ise kefil olunan kişinin borcunu ödeyememesi durumunda o borcu üstlenmeyi gerektirir; parası çok olan bunu karşılayabilir ama parası az olan büyük risk altına girer. Atasözü, her iki durumda da kişinin kapasitesine uygun sorumluluk almasını öğütler. Altında yatan mesaj, üstesinden gelemeyeceğin yüklerin altına girme, gücünü ve zamanını iyi hesapla demektir. Söz, Türk toplumundaki pratik akılcılığın ve risk yönetimi bilincinin dile yansımış güçlü bir örneğidir.
Örnek Cümleler
- Bana kefil olur musun diye sordu, işin yoksa şahit ol paran çoksa kefil ol dedim, benim durumum buna uygun değil.
- Babam her zaman derdi: işin yoksa şahit ol paran çoksa kefil ol, gücünün yetmediği sorumluluğa girme.
- Mahkemeye tanık olarak çağrıldığında işin yoksa şahit ol paran çoksa kefil ol sözünü hatırladı ve boş zamanını düşündü.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, tamamen yasaklamaz; maddi gücü yeterli olan kişinin kefillik yapabileceğini söyler. Mesaj, kapasiteni aşan sorumluluklar alma, gücünle orantılı risk al demektir. Parası bol olan kişi kefil olabilir çünkü en kötü senaryoda borcu karşılayacak gücü vardır; parası az olan ise büyük riske girer.
Tanıklık yapmak mahkemelere gidip gelmeyi, uzun bekleme sürelerini, ifade vermeyi ve bazen defalarca çağrılmayı gerektirir. İşi gücü olan meşgul biri için bu ciddi bir zaman kaybıdır ve günlük geçimini etkileyebilir. Boş oturan kişi ise bu zamanı ayırabilir ve tanıklığın getirdiği külfeti daha kolay karşılayabilir.
Kesinlikle geçerlidir; hatta günümüzde daha da anlamlıdır. Bankalar ve finans kuruluşları kefillik istediğinde birçok kişi yakınlarına kefil olarak büyük borçların altına girmiş ve hayatı kararmıştır. Atasözünün uyarısı bugün de son derece pratik ve geçerlidir: gücünü aşan yükümlülüklere girme.