Anlamı
işini küçümseyen kişi istediği gibi para kazanamaz ve sonunda dilenci olur.
Detaylı Açıklama
İşine hor bakan boynuna torba takar atasözü, işini küçümseyen, mesleğine değer vermeyen ve çalışmasını ciddiye almayan kişinin sonunda geçimini sağlayamayarak dilenci durumuna düşeceğini belirten güçlü bir uyarıdır. 'Hor bakmak' küçümsemek, değer vermemek ve önemsememek demektir; kişi işine saygı duymaz, onu layıkıyla yapmaz ve tembellik eder. 'Boynuna torba takmak' ise dilencilik imgesidir: eski dönemde dilenciler boynuna bir torba takarak sadaka toplardı. Atasözü, bu iki durumu neden-sonuç ilişkisiyle birbirine bağlar: işine hor bakan kişi para kazanamaz, geçimini sağlayamaz ve sonunda başkalarına muhtaç hâle gelir. Söz, her mesleğe saygı duyulması, işin ciddiye alınması ve emekle çalışmanın gerekliliği konusunda güçlü bir toplumsal öğüttür. Tembelliğin ve küçümsemenin bedelinin ağır olacağını hatırlatır.
Örnek Cümleler
- İşine hor bakan boynuna torba takar derler, mesleğine saygı duy yoksa aç kalırsın.
- Dükkanı ihmal etti, müşterilere kötü davrandı; işine hor bakan boynuna torba takar, sonunda battı.
- Dedem her zaman söylerdi: işine hor bakan boynuna torba takar, sen işini sev ki o da seni sevsin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı döneminde ve daha eski çağlarda dilenciler boynuna bir torba veya çuval asarak sokak sokak dolaşır ve sadaka toplardı. Bu torba dilenciliğin simgesi hâline gelmiştir. Atasözündeki 'boynuna torba takar' ifadesi, kişinin dilenci durumuna düşeceğini, başkalarına muhtaç hâle geleceğini ve geçimini sağlayamayacağını dramatik bir imgeyle anlatır.
Her meslek için geçerlidir; belirli bir mesleğe özgü değildir. Çiftçi tarlasını ihmal ederse, esnaf dükkanını savsaklarsa, zanaatkâr işini küçümserse hepsi bu atasözünün kapsamına girer. Ortak nokta, hangi meslek olursa olsun onu ciddiye almamak ve değer vermemektir.
Kesinlikle geçerlidir; hatta modern iş dünyasında daha da anlamlıdır. İşini ciddiye almayan, müşterilerine kötü davranan ve kalitesiz iş üreten kişiler rekabet ortamında ayakta kalamaz. Günümüzde dilenci olmasa da işsiz kalmak, iflas etmek ve geçim sıkıntısı çekmek aynı sonucu doğurur.