Anlamı
tkz. öncelikle karın doyurmayı düşünmek.
Detaylı Açıklama
İşkembesini düşünmek deyimi, teklifsiz konuşmada öncelikle karın doyurmayı düşünmek, her şeyden önce yeme içme kaygısını ön plana koymak anlamında kullanılır. 'İşkembe' mide demektir ve kişinin tüm dikkatinin, enerjisinin ve hesabının midesine yani yiyecek bulma ve karın doyurma meselesine yöneldiğini anlatır. Deyim eleştirel bir tondadır: kişi daha yüksek değerler, daha önemli sorumluluklar veya daha büyük hedefler yerine sadece karnını doyurmayı düşünmektedir. Bu tutum, dar görüşlülüğü, basit dürtülere teslim olmayı ve entelektüel veya duygusal derinlikten yoksunluğu ima eder. Ancak bazen gerçekçi bir ihtiyacı da dile getirir: geçim sıkıntısı çeken biri için karın doyurma gerçekten en acil mesele olabilir. Günlük konuşmada obur veya çıkarcı olarak algılanan kişiler için söylenir. Söz, maddi kaygıların insanın tüm dünyasını kaplayabileceğini gösteren hem eleştirel hem gerçekçi bir gözlemdir.
Örnek Cümleler
- Toplantıda herkes strateji tartışırken o sadece işkembesini düşünüyor, yemek molası ne zaman diye soruyor.
- İşkembesini düşünmekten başka bir şey bilmiyor, hiçbir konuyla ilgilenmiyor.
- Önce işkembesini düşünsün diyemezsin, insanın daha yüce kaygıları da olmalı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla eleştireldir: kişi sadece karnını düşünmekle suçlanır ve dar görüşlü olarak nitelendirilir. Ancak bazen gerçekçi bir tespittir: geçim sıkıntısı içinde olan biri için yemek bulmak hayatta kalma meselesidir ve bu durumda eleştiri haksız olur. Bağlam, deyimin eleştirel mi yoksa anlayışlı mı olduğunu belirler.
Her ikisi de kişinin yemek meselesiyle aşırı ilgilendiğini anlatır ama farklı imgelere dayanır. 'İşkembesini düşünmek' kişinin tüm zihinsel enerjisini karın doyurmaya yönelttiğini, 'gözü karnında' ise gözlerinin sürekli yiyeceğe baktığını anlatır. İkisi de oburluk ve yeme takıntısını eleştirir.
Evet, bazen yemekle ilgisi olmayan bağlamlarda da kullanılır. Kişi sadece kendi maddi çıkarını düşünüyorsa, sadece para kazanma peşindeyse ve daha yüksek değerleri umursamıyorsa mecazi olarak 'işkembesini düşünüyor' denebilir. Bu kullanımda deyim materyalizm ve bencillik eleştirisi taşır.