Anlamı
girişilecek bir işin hayırlı olup olmadığını göreceği rüyadan anlamak için abdest alıp dua okuyarak uyumak:
'İstihareye yatmazsın / Doğruca yola girmezsin' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
İstihareye yatmak deyimi, girişilecek bir işin hayırlı olup olmadığını anlamak amacıyla dinî usule göre dua edip uyumayı anlatır. Bu söz, yalnız bir uyuma eylemini değil, karar öncesi manevî işaret arayışını da içerir. Bu yüzden daha çok evlilik, yolculuk, ortaklık ya da önemli bir başlangıç gibi konularda kullanılır. Kişi kendi aklıyla yetinmek istemediğinde, içini rahatlatacak bir işaret arar ve bu davranış istihareye yatmak diye adlandırılır. Gündelik dilde bazen ciddi, bazen de hafif şakalı biçimde geçebilir. Ancak temelinde karar öncesi manevî danışma düşüncesi vardır. Böylece insan, belirsizliği yalnız akılla değil, inançla da aşmaya çalışır. Kısacası istihareye yatmak, belirsizlik karşısında hayırlı olanı arayan dinî ve kültürel bir uygulamayı anlatan yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Evlilik teklifine cevap vermeden önce bir gece istihareye yatacağını söyledi.
- Yeni dükkânı açmadan evvel dedesi mutlaka istihareye yatmasını öğütledi.
- Kararsız kalınca işi aceleye getirmedi, önce istihareye yattı ve dua etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Daha çok evlilik, ortaklık, yolculuk ve yeni başlangıçlar gibi önemli kararlar öncesinde kullanılır. Çünkü bu alanlarda hayırlı sonucu arama isteği güçlenir doğal olarak insanlarda daha fazla zaten çoğu kez gerçekten hep birlikte.
Hayır, yalnız uyumayı anlatmaz; dua, niyet ve manevî işaret arayışını da birlikte içerir. Bu yüzden kültürel ve dinî bir derinlik taşır açıkça toplumda bugün de.
Evet, bazen şaka yollu biçimde de kullanılır. Bir karar için çok düşünüp kesinlik arayan kimseler için mecazlı söyleyişe dönüşebilir günlük dilde zaman zaman rahatça da.