Anlamı
yapılacak olanın en doğrusu, en uygun olanı:
'İyisi mi, yüz vermemeli ve hatta danslara iştirak etmesine müsaade etmemeli, demiş.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
İyisi mi deyimi, yapılabilecek alternatiflerin en doğrusunu, en uygun olanını önerirken kullanılan bir geçiş ifadesidir. Söyleyen kişi diğer seçenekleri değerlendirdikten sonra en makul çözümü bu kalıpla sunar. 'İyisi mi biz eve dönelim', 'iyisi mi bir doktora gidelim' gibi cümlelerle günlük konuşmada çok sık karşılaşılır. Deyim, öncesinde tartışılmış ya da düşünülmüş alternatiflerin varlığını ima eder; kişi hepsini eleyip en iyisini önerir. İçinde hafif bir kararlılık ve 'artık karar verelim' duygusu vardır. Nasihat tonu da barındırabilir: biri kararsız kaldığında onu yönlendirmek için kullanılır. Söz, kararsızlık anlarında konuşmayı bitirip eyleme geçmeyi sağlayan pratik bir araçtır ve Türk günlük dilinin en işlevsel kalıplarından biri olarak her yaştan insanın ağzında doğal biçimde yer bulur.
Örnek Cümleler
- Trafik çok kötü, iyisi mi metroya binelim, hem daha hızlı olur.
- Bu kadar tartıştık, iyisi mi konuyu yarına bırakalım, kafamız soğusun.
- Hava bozacakmış, iyisi mi pikniği erteleyip evde kalalım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Genellikle güçlü bir öneri niteliğindedir; ancak karşı tarafın onayını da bekler. 'İyisi mi' diyerek hem kendi tercihini söyler hem de muhatabın kabul etmesini umar. Emir değil ama sıradan bir öneriden daha kararlı bir tondadır.
Kararsızlığın uzadığı, alternatiflerin tükendiği veya en basit çözümün göz ardı edildiği anlarda çok etkilidir. Söyleyen kişi durumu özetleyip pratik bir çıkış yolu gösterir; bu yüzden hem rahatlatıcı hem de yönlendirici bir etkisi vardır.
Konuşma diline özgü bir ifadedir ve yazı dilinde daha az görülür. Ancak köşe yazılarında, günlük tarzı metinlerde ve roman diyaloglarında doğal biçimde yer alabilir. Resmî yazışmalarda tercih edilmez.