Anlamı
izahat vermek.
Detaylı Açıklama
İzahatta bulunmak deyimi, bir konuyu açıklamak, ayrıntılı bilgi vermek, izahat sunmak anlamında kullanılır. 'İzahat' Arapça kökenli bir kelimedir ve açıklama demektir. Deyim, özellikle resmî, bürokratik ve protokol gerektiren ortamlarda tercih edilir. Bir yetkili basına izahatta bulunur, bir tanık mahkemede izahatta bulunur, bir memur müdürüne izahatta bulunur. Günlük konuşmada 'açıklamak' daha sık tercih edilir ama yazılı ve resmî dilde bu kalıp hâlâ yaygındır. İçinde ciddiyet ve sorumluluk tonu vardır. Deyimin resmî havası, söyleyenin konuyu ciddiye aldığını ve detaylı bilgi aktaracağını önceden hissettirmesinden gelir. Osmanlıca kökenli bu yapı Cumhuriyet döneminde sadeleşme hareketine rağmen bürokrasi ve hukuk dilinde yerini korumuş, günlük konuşmada ise ağdalı ama etkili bir alternatif olarak varlığını sürdürmüştür.
Örnek Cümleler
- Bakan, yaşanan kriz hakkında basına izahatta bulunacağını açıkladı.
- Müfettiş, okul müdüründen yaşanan olay hakkında izahatta bulunmasını istedi.
- Avukat, müvekkilinin durumu hakkında mahkemeye detaylı izahatta bulundu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam olarak aynıdırlar ama ton farklıdır. 'İzahatta bulunmak' daha resmî, ağırbaşlı ve bürokratik bir havaya sahiptir. 'Açıklama yapmak' ise daha günlük ve erişilebilir bir ifadedir. Kullanım ortamı seçimi belirler.
Tam olarak eskimemiştir ama kullanım alanı daralmıştır. Resmî yazışmalarda, haber bültenlerinde ve hukuk dilinde hâlâ geçerlidir. Günlük konuşmada ise yerini büyük ölçüde 'açıklamak' ve 'bilgi vermek' ifadelerine bırakmıştır.
Hukuk, bürokrasi, askeriye ve diplomasi alanlarında sıkça kullanılır. Bu alanlarda dilin resmî ve ciddi olması beklenir; 'izahatta bulunmak' bu beklentiye uyan ağırbaşlı bir kalıptır. Ayrıca siyasetçilerin basın açıklamalarında da tercih edilir.