Anlamı
utangaçlıktan çabucak sıyrılarak aşırı ölçüde serbest davranmak:
'Komşular, kabak çiçeği gibi açıldı, ne malmış meğer diyorlardı.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Kabak çiçeği gibi açılmak deyimi, başlangıçta utangaç ve çekingen olan birinin kısa sürede bu halinden tamamen sıyrılarak aşırı ölçüde rahat, serbest ve pervasız davranmaya başlamasını anlatır. Kabak çiçeği doğada çok hızlı ve gösterişli biçimde açılır, geniş yapraklarıyla etrafa yayılır; bu botanik gözlem deyime kaynaklık etmiştir. Söz genellikle olumsuz bir değerlendirme taşır çünkü kişinin utanma sınırını çok hızlı aşmasını eleştirir. Yeni bir ortama giren birinin saatler içinde laubali tavırlar sergilemesi, tanışıklığın ilk gününde sınır tanımaz davranması bu deyimle anlatılır. Deyim, toplumsal görgü kurallarına göre belli bir mesafenin korunması gerektiğini dolaylı biçimde hatırlatır. Aşırı samimiyet ve kontrolsüz rahatlığa yönelik bir eleştiri aracıdır.
Örnek Cümleler
- Misafir ilk geldiğinde çok sessizdi, bir saat sonra kabak çiçeği gibi açıldı, evin her yerine dağıldı.
- Yeni çalışan ofiste kabak çiçeği gibi açılınca herkes şaşkınlıkla birbirine baktı.
- Düğünde tanımadığı insanların arasında kabak çiçeği gibi açıldı, sanki herkesi yıllardır tanıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişinin utangaçlıktan aşırı rahatlığa geçişinin çok hızlı ve kontrolsüz olmasını eleştirir. Toplumsal normlara göre yeni tanışılan insanlarla belli bir mesafe korunmalıdır; bu sınırın hızla aşılması görgüsüzlük olarak değerlendirilir.
Kabak çiçeği doğada çok hızlı ve büyük biçimde açılır, geniş yaprakları etrafa yayılır. Bu gösterişli ve ani açılma, utangaç birinin birden bire sınır tanımaz hale gelmesiyle örtüşür ve güçlü bir benzetme oluşturur.
Nadir de olsa kullanılabilir; örneğin çok içe kapanık birinin topluma katılması sevinçle karşılanıyorsa deyim hafif olumlu bir ton taşıyabilir. Ancak geleneksel kullanımda aşırı laubalilik eleştirisi baskın olduğu için olumsuz anlam ağır basar.