Anlamı
1) kötü rüya görmek; 2) büyük sıkıntı, korku duymak.
Detaylı Açıklama
Kâbus basmak deyimi iki farklı anlam taşır. Birincisi, uyku sırasında korkutucu rüyalar görülmesi ve bu esnada uyuyakalan kişinin nefes alamıyormuş, hareket edemiyormuş gibi hissetmesi durumudur. İkincisi ise mecazi anlamda büyük sıkıntı, baskı, korku ya da bunaltı içinde kalma halini anlatır. Her iki kullanımda da basmak fiili dışarıdan gelen ağır bir baskıyı, kişiyi ezercesine üstüne çöken güçlü bir etkiyi çağrıştırır. Kâbus imgesi insanlık tarihinde evrensel bir kaygı ve korku sembolü olmuştur; tıbbi açıdan uyku felciyle ilişkilendirildiği de bilinir. Günlük dilde zor koşulların getirdiği psikolojik ağırlığı, bunaltıcı bir sürecin kişi üzerinde bıraktığı derin izleri anlatmak için başvurulan güçlü bir deyimdir. Hem bedensel hem ruhsal ağırlığı tek bir ifadeyle aktarmanın en etkili yollarından biridir.
Örnek Cümleler
- Sınav döneminde her gece kâbus bastı; sabah kalkınca bir türlü dinlenmiş gibi hissedemiyordu.
- İşten çıkarıldıktan sonra kâbus basmaya başladı; akşamları uyumak bile ona zor geliyordu.
- Deprem bölgesinde görev yapan ekip üyeleri dönüşten sonra haftalarca kâbus bastığını anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, tıp kâbus basmasını uyku felciyle ilişkilendirir. REM uykusunda beyin bilinç kazanırken vücut felçli kalmaya devam edebilir; bu da hareket edilememe ve baskı hissiyle birleşince kâbus basması deneyimini doğurur. Stres bu durumu tetikleyebilir.
İş kaybı, ekonomik bunalım, sağlık krizi, savaş ya da doğal afet gibi ağır koşulların yarattığı psikolojik baskıyı anlatmak için kullanılır. Kişinin bu dönemde yaşadığı baskı ve kaygıyı somutlaştırır; iç dünyayı dışa vurmak için güçlü bir araçtır.
Kötü rüya görme geniş kapsamlıdır; her türlü olumsuz rüyayı içerir. Kâbus basması ise özellikle o ezilme, nefes alamama ve hareket edememe hissini ön plana çıkarır. Deyim bu özgün, ağır ve bunaltıcı uyku deneyimini daha isabetli biçimde karşılar.